<td id="28996"><delect id="28996"></delect></td><video id="28996"></video>

<nav id="28996"></nav>

<sub id="28996"></sub>

      <track id="28996"><progress id="28996"></progress></track>
      <sub id="28996"></sub>

      Legioná? Jaroslav Janda nám p?ináší svědectví o hrdinství i ka?dodenním ?ivotě rakouského vojáka, vále?ného zajatce a později legioná?e v období 1. světové války.

      Díky jeho bezmála 150stránkovému deníku Moje vzpomínky na světovou válku, který si zde m??ete stáhnout jako pdf nebo e-knihu, o?ívá svědectví, které nám p?i p?íle?itosti 100. výro?í 1. světové války p?ipomene její okolnosti i aktéry.

      P?e?těte si kompletní verzi deníku, zkrácený ?lánek s výběrem toho nejzajímavějšího, pou?te se o srbské frontě, prohlédněte si unikátní fotogalerii, a co vám nebude jasné, osvětlí slovník s vysvětlivkami a komentá?i.

      Chcete něco doplnit nebo máte vlastní poznatky o 1. světové válce?
      Napište nám na info@ nebo diskutujte na facebooku.

      Vzpomínky Jaroslava Jandy na světovou válku 1914–1918

      (zkrácený ?lánek 12 stran)

      M?j děde?ek Jaroslav Janda (1.1.1884 - 24.9.1969) pobyl na vojně mnoho let. V aktivu skoro ?ty?i roky v letech 1905 - 1908, kdy mu vojnu prodlou?il císa? pán z d?vodu anexe Bosny a Hercegoviny Rakouskem-Uherskem. Potom dalších témě? pět let strávil v 1. světové válce. V databázi legioná?? Vojenského historického ústavu je veden jako ?eta? 11. zdravotního oddílu.

      Jako rakousko-uherský voják  byl odvelen na srbskou frontu a byl zajat po dobytí Valjeva srbskou armádou v prosinci 1914. V roce následujícím absolvoval onu strašlivou zajateckou anabázi ze Srbska p?es Albánii a? do tehdejší Valony (Vlorè), cestu lodí na Asinaru a pobyt ve zdejším zajateckém tábo?e a poté cestu do Francie a pobyt v několika tamějších táborech. Do sboru ?eských dobrovolník? legioná?? vstoupil ještě p?ed jeho oficiálním povolením podáním ?ádosti 4. 10. 1917 v tábo?e v Carpentras, od 12. b?ezna 1918 byl ve výcviku, poté p?esunut na frontu, ú?astnil se boj? u Vouziers a Terronu. ?ást výcviku absolvoval jako vojín u 21. pěšího pluku,  poté byl p?e?azen k 22. pěšímu pluku. Demobilizován byl 10. května 1919. Vrátil se ke svému ob?anskému povolání v Planografii v Krakovské ulici na Novém Městě v Praze, zásah? legií na obranu mladé republiky v roce 1919 se ji? neú?astnil.

      V pr?běhu zajetí si Jaroslav Janda vedl podrobné deníkové zápisky s uvedením dat a zejména s podrobným ?asovým popisem pochodu zajatc? p?es Albánii do p?ístavu Vlorè. Ty se mu však v době jeho p?sobení na frontě ve Francii ztratily. V roce 1934 dostal darem dva prázdné vázané sešity, vrátil se tedy k myšlence své zá?itky popsat a 1. listopadu tého? roku se dal do práce. Pamě? ji? mohla tehdy padesátiletého mu?e trochu šálit, zd?razňoval však, ?e p?es mo?né drobné nep?esnosti v uváděných datech jednotlivých událostí bude psát jen o tom, co skute?ně pro?il. Zápisky dokon?il po dvou měsících práce na Silvestra tého? roku. V b?eznu 1962 ve věku ji? více ne? 78 let paměti znovu pro?etl, s úrovní vlastního literárního zpracování projevil velkou nespokojenost, ale p?es několik poznámek a dodatk? (nap?. za?azení úryvk? z knihy francouzského spisovatele H. Barbusse „Oheň“) ji? podstatné změny patrně z d?vodu zhoršující se paměti neprovedl.

      V ?ervenci 2014 uplyne sto let od vypuknutí 1. světové války, ale ji? 1. ledna 2014 vzpomene naše rodina 130. výro?í narození našeho dědy. Proto jsem se rozhodla děde?kovy zápisky opublikovat v elektronické podobě; jejich vydáním bych chtěla splatit dědovi dluh za jeho lásku a obětavost v době mého raného dětství. Ní?e uvádím výňatky.

       

      Mobilizace a cesta na frontu

      V neděli 26. ?ervence 1914 byla vyhlášena ?áste?ná mobilizace. Do 24 hodin se měli všichni p?íslušníci vojenských těles uvedených na plakátech vylepovaných na ve?ejných místech hlásiti u svých útvar?. M?j oddíl však nikde uveden nebyl, asi v souvislosti s tím, ?e z Prahy je do Mostaru v Hercegovině, kam jsem pat?il, dosti daleko. A? v úterý ráno 28. ?ervence jsem se tedy šel hlásiti na vojenské velitelství na Karlovo náměstí na Novém Městě. Upozorňoval jsem, ?e pat?ím do Mostaru k saniterák?m. Šikovatel ve slu?bě mi odebral vojenskou kní?ku, odešel do kancelá?e, za chvíli vyšel a prý, abych u? tam z?stal. Ven u? mě strá?e nechtěly pustit, t?eba?e jsem prohlásil, ?e se musím na vojnu p?ipravit a rozlou?it se s domovem. Později jsem se ale p?ece jen dostal ven a za to u? jsem tam nevlezl, jen skrze plot jsem se vyptával známých, co jsem s nimi v aktivu slou?il, kam jsem p?idělen, a tak jsem to dělal p?es týden, dokud nás neoblékli do mundúru a nenastoupili jsme slu?bu v Albrechtských kasárnách na Smíchově. Mobilizace šla u našeho útvaru velice špatně, jako by to byla ji? p?edzvěst pozdějších potí?í a nesrovnalostí. Speditér, který nám měl p?ivézt ze skladiště vojenskou muntúru a výzbroj, ji celý týden vozil po Praze. Rozkazy se neustále měnily, ko?í se závozníkem a nákladem se ?ídili dle těchto rozporuplných p?íkaz? a z Karlova náměstí vezli vše do Albrechtských kasáren, do Karlína na Invalidovnu, poté na Vyšehrad a nakonec opět na Smíchov. Mezitím pilně v ?ervencovém vedru zavla?ovali svá hrdla a tak jim týden pěkně uplynul. Asi za 14 dn? po vypuknutí války si náš kadet Manda povšiml, ?e k jeho útvaru nepat?ím, ale p?i pra?ském sanitním oddílu R.S.t. 3/8 (ReserveSanitatsAbteilung Nro. 3/8  Korps) si mě p?ece jen ponechali.

      V noci ze 14. na 15. srpna jsem spal v kasárnách oble?en, měl jsem slu?bu jako „tagskaprál“. Ve t?i hodiny ráno byl vyhlášen „tagwach“ (budí?ek) a ji? ve ?ty?i jsme táhli o síle 12 sanitních oddíl? po 60 mu?ích st?edem Prahy na nádra?í císa?e Franze Josefa. Náš oddíl měl hornistu, kterému chyběly p?ední zuby a ani neuměl troubit, to mu však nebránilo, aby ve všech ulicích nevzbou?il spící obyvatele, kte?í udiveně vystrkovali hlavy z oken. Na nádra?í jsem se rozlou?il se sestrou Marií, asi dvě hodiny jsme tam ?ekali a dostali letáky s  písni?kami na cestu. První naše štace byla v Benešově, kde ?ty?em našim voják?m, tou?ícím se ještě osvě?it ?eským pivem, ujel vlak. Poté jsme dojeli do Vídně, a kdy? nás v noci p?etáhli na ji?ní nádra?í a jelo se dále k jihu, pochopili jsme, ?e jedeme na srbskou frontu.

       

      Na srbské frontě a v zajetí

      P?es Záh?eb, Sisak a Sávský Brod, Vinkovci,  Guňu na levém b?ehu Sávy a Br?ku na pravém, kde p?išel rozkaz „všechno ven“ a dostali jsme první „saniteráckou“ práci.  Vykládali jsme dlouhatánský vlak plný puše?né munice, prý tam bylo 16 milion? patron. Z vysokého náspu jsme nosili bedny do p?íkopu a do strouhy, ze strouhy zase nahoru na louku a tam jsme bedny  skládali do kubík?. Po ukon?ení práce jakýsi oficír prohlásil, ?e je vše špatně. A tak jsme to p?ekládali podle šň?ry do ?ad a do vodováhy a? do tmy. Byla to pak ohromná pyramida.

      V Br?ce jsme se usídlili v turecké škole a dostali k ošet?ení první raněné, jich? však denně mnohonásobně p?ibývalo. Všichni měli o?i „na vrch hlavy“, byli vyděšeni a vyprávěli s hr?zou o šrapnelech, o tom, jak Srbi umějí dob?e st?ílet. Vyfasovali jsme 30 voz? s koňmi, ko?í byli místní sedláci, mobilizovaní na po?átku války. Ti se zpo?átku domnívali, ?e byli povoláni k jednorázové práci, kdy? poznali, ?e s námi mají být natrvalo, dosti se jim to zajídalo. A tak se stalo, ?e starý táta vyst?ídal syna – hospodá?e, dítě tátu a postupně místo zdravých silných sedlák? ko?írovali naše povozy děti a starci. Náš oddíl  na po?átku války s bohatými zásobami slamník?, dek a lo?ního prádla, potravin a nádobí vyjel k frontě.  V době p?íprav p?echodu p?es ?eku Drinu, tvo?ící hranici mezi Bosnou a Srbskem, jsme dle rozkazu stavěli feldšpitál ze strom? a větví, ovšem jen proti slunci, ale nikoli proti dešti. Tenkrát nepršelo, a ?ádný na to nep?išel, ?e by mohlo.  První ranění byli srbští vojáci. Také jsme měli polní mši s kázáním, na ni? muselo všechno kolem lágrující a na útok se p?ipravující vojsko. Feldkurát Gabriel si to pak od pán? d?stojník? „vypil“, morálku mu?stva nijak nepozvedl. Kázal toti?, ?e se nalézáme ve velikém nebezpe?í, ka?dou chvíli m??e zaznít povel: Zachraň se, kdo m??eš, nep?ítel je tu!  

      Jako ?eta? jsem ?asto některý ?as i denně jezdil ke korpskomandu k „abfertigungu“ pro rozkazy, s hlášením, pro polní poštu atd. do vzdálenosti 15-20 km podle toho, kde jsme lágrovali. Jezdil jsem vozem podobným bry?ce bez pér, místo sedadla jsem měl jen otep sena.  K tomu zni?ené cesty, tak jsem v?dy p?ijel pozdě ve?er celý rozmlácen a rozt?esen. Jednou ve?er p?ijedu, a hned Macák na mě: „Po?kej, zugsfíro, ty budeš zav?enej, ukrad´ jsi oficír?m uherský salám!“ Myslel jsem, to bude nějaká legrace. Ale všichni mi vá?ně potvrdili, ?e v noci někdo ukradl d?stojník?m salám, podobný salámu mému, a ten byl ú?edně zabaven.  Druhý den jsem ho však dostal zpět, jen dvě kole?ka od?íznutá. Profesor Pelná?, náš léka?, si toti? všiml, ?e konec mého salámu je p?íliš suchý a starý. Odkrojili dvě kole?ka a zkoumali, zda za dvanáct hodin konec takto okorá. To se nestalo, a tak se p?esvěd?ili, ?e není jejich, nebo? z něho jedli ve?er p?edtím, ne? jim byl ukraden.

      Po krásných teplých dnech nastal v ?íjnu 1914 déš? a my neměli nic nad sebou.  Po prvním dešti stekl z našich plachet škrob a byly jak ?ešeta. Na poli u Suljin-Háruň se nacházela hlavní armádní zásobárna. Po navezení mouky za?ali peka?i v pojízdných pekárnách péci komisárek, ale déš? většinu pytl? mouky brzo úplně poni?il. Srbi naplnili lodní mlýny kamením a pustili je po rozvodněné Drině. Mlýny všechny našimi pionéry postavené pontonové a bárkové mosty pobo?ily a vše uplavalo. Pionér?m nez?stalo nic ne? prázdné podvozky. Nato Srbi zaúto?ili a v těch zmatcích na ústupu se mnoho lidí utopilo v ?ece.

      Ve Zvorníku jsme denně ošet?ovali několik stovek nově p?ivá?ených raněných. Nemocnici jsme z?ídili v kasárnách, ranění le?eli na podlaze ve všech barácích i kolem barák? venku. Kucha?i ve dne v noci va?ili, p?i tom si sami museli zabíjeti ?ivé voly, ostatní roznášeli jídlo, tě?ce raněné jsme snášeli z voz? atd. Já měl navíc za úkol shánět chleba od místních peka??. Pracovali jsme týden ve dne v noci. P?icházely rozkazy posílat naše lidi do fronty sbírat raněné. Trény s raněnými stály pak ve velikém lijáku na dvo?e, lehce raněné jsme vynášeli z baráku na déš? a tě?ce raněné se sna?ili umístit vevnit?. Jakmile se nám poda?ilo vše uspo?ádat, p?išel rozkaz k ústupu do Tuzly a poté do Sapny.

      Poté na po?átku listopadu rakouská armáda zaúto?ila, p?ekro?ila Drinu a my jsme se po mnoha peripetiích se zapadlými vozy usadili v Kamenici v soudní budově. V celém měste?ku ve všech domech i skladištích samí ranění, asi p?ldruhého tisíce.  Mimo toho asi 600 zajatých Srb?, které jsme té? krmili a hlídali. Ranění byli do našeho p?íchodu úplně bez pomoci, rány si balili do list? ze soudních knih a protokol?, inkoust se jim vpil do ran, nedalo se to ni?ím o?istit. Z toho byly ?etné otravy krve, mnoho p?ípad? tetanu. Z po?átku tam byl jeden léka? (byl brzy odvelen jinam), s tím jsem chodil po domech a odebírali jsme nemocným mo? do prázdných dělových mosazných patron od šrapnel?. Zásoby jsme brzo vy?erpali, a tak se dělaly nájezdy do opuštěných vesnic a rekvíroval se dobytek, krávy i prasata, aby bylo co va?it. Pán?m d?stojník?m jsme naopak zrekvírovali bednu od ?erveného k?í?e s potravinami pro raněné, kterou ukrývali ve skladišti.

      20. listopadu jsem dostal rozkaz jet do 17 km vzdáleného Valjeva,  po vy?ízení zále?itostí na korpskomandu ?. 15 jsem měl nakoupit zásoby a p?ivézt poštu. Ty scény po cestě byly strašné, uvázlá auta, mrtvoly lidí v blátě le?ící, mezi nimi i jedna ?ena, mrtvoly mladých vodi?? osl? a koní, desítky zví?at. Jelo se p?es všechno, koni p?es krk jedním kolem, ?ádný to neporu?il odklidit. V?bec trény a jejich d?stojníci, ti prohrávali válku svou nedbalostí a hloupostí.  Srbové na ústupu za sebou ni?ili telegrafní ty?e a dráty se válely po silnici. Takový etapový trén (měl a? 150 voz?, vp?edu dva d?stojníky a ?eta?e a kaprála na koních) vjel do drát?, koně se do nich zapletli, celý trén z?stal stát. ?idi? vozu slezl, koně vypletl, p?ejel, ale drát z?stal na silnici. Nezapletl-li se druhý, jistě to byl bu? t?etí ?i ?tvrtý pár koní; a pak se procedura opakovala. Tak to šlo dob?e celý měsíc a „osvícené“ d?stojníky od trénu ani nenapadlo, ?e by ten drát prostě mohli dát z cesty odstranit.

      Do Valjeva jsme se na p?íkaz korpskomanda p?estěhovali na Mikuláše a doufali jsme, ?e po opravě úzkokolejky do Mladenovace a dráhy do Bělehradu budeme moci posílat raněné do Rakouska, a do Srbska budou p?icházet zásoby a munice. Kdy? jsem dle rozkazu dovedl feláka Glovackiho ke korpskomandu, aby nás ohlásil, k našemu p?ekvapení se ji? šikovalo na ulici témě? p?ipraveno k odchodu. Stála tam kavalerie co ochrana, dále všechny kancelá?e v bednách a na koních, a všechen personál, kterého bylo hojně, generálové, štábní oficí?i atd. Dráty od telefon? ust?íhané, u? jsem za?al vě?it, ?e zase pobě?íme. Ale náš abteilung byl ur?en z?stat u raněných, ve městě jsme za?ili dělost?eleckou bitvu a upadli do srbského zajetí. P?edtím jsme se po útěku ma?arských saniterák? museli ujmout špitálu v budově místního gymnasia, 30 našich lidí na 3 000 raněných v nemocnici, v domech, školách a hotelích.

      Ranění nebyli dlouho p?evazováni, v obvazech plno vší, někte?í měli u? otravu. Dr. Milota a dr. Schwarz pracovali od ?asného rána dlouho do noci pouze na amputacích.  Kadeta Mandu jsme p?ivezli nemocného, měl skvrnitý tyfus. První z našeho oddílu také zem?el, šli jsme mu na poh?eb všichni, ve dvojstupu se šavlemi.  Na hrob jsme mu dali k?í?, byl pochován v rakvi a sám. Ve sklepě gymnasia stále p?ibývalo mrtvol. Nakládali jsme je na v?z vojenské lékárny a p?evá?eli na h?bitov, kde byly ukládány do šachet po 25. Naše poh?bívání vypadalo však nejslušněji, h??e byli poh?bíváni z jiných nemocnic, vezeni na malých srbských mizerných vozech, po cestě spadla hlava nebo noha a brousila se o kolo. Od rána do ve?era se jezdilo a dlouho jsme nesta?ili mrtvé odvá?et, zvláště kdy? naplno vypukly epidemie.

      15. ledna 1915 jsem cítil, ?e mnou lomcuje zimnice, mě?ím si teplotu a mám 39.2 hore?ky. Mnozí z našich u? le?eli nemocní, do té doby zem?eli t?i, tak jsem si ?ekl, snad také p?jdeš do neznáma. Chtěl jsem, aby po mně zbyla fotografie, dal jsem se tedy vyfotografovat. Zaplatil jsem p?edem, ?e si pro obrázky pošlu. Napsal jsem adresy dom? bratrovi a sestrám a po?ádal jsem kamarády, aby mně vyzvedli fota a poslali je na p?íslušné adresy. Pak jsem ulehl. Tu noc jsem měl jistě p?es 40 stupň? hore?ky, ve všech kostech bolest, jako bych v nich měl ?havé olovo, a pak jsem nic o sobě nevěděl. Proti hore?ce mi dávali ledové obklady, blouznil jsem, slyšel ot?esy země, chvějící se pod tíhou na frontu ta?ených dalekonosných srbských děl. Po dvou týdnech jsem se za?al uzdravovat, zatímco jiní kolem mě m?eli. Mezi nimi m?j dobrý kamarád Josef Falout.

      Pak p?icházely dopisy na vojáky, kte?í však u? zem?eli. P?íbuzní doma nemohli o svém blízkém nic zvědět, psali adresu na nás všechny zajatce: Vále?ní zajatci ve Valjevu. Prosili nás, abychom jim napsali pravdu, aby alespoň věděli jistě, kde zem?el. Posílal jsem pak mnoho lístk? na všechny strany se všemi daty zanesenými v úmrtní knize. P?íbuzní zprávám nechtěli vě?it a znovu mi psali o další podrobnosti.

      V zá?í 1915 jsem za?al pracovat v šesté reservní nemocnici, srbský pan doktor v hodnosti majora si dal zap?áhnout ko?ár a osobně si mě vy?ádal na zajateckém komandu. Na chvíli jsem byl zase ?lověkem. Spal jsem na vlastní posteli, ?istě ustlané, v pěkném pokojíku, dostal ?isté vy?ehlené prádlo a bílý pláš?, vykoupal jsem se v lázni, a dostával jsem denně ¼ litru dobrého ?erveného vína. Mimo to jsem si zvykl píti slivovici, ?ekli mi, ?e mi to pom??e od pr?jmu, kterým jsem trpěl po celou válku. Měl jsem dozor nad 20 rakouskými ošet?ovateli raněných, nemocní a ranění byli Srbové, poskytována byla dobrá strava a velice dobré ošet?ení léka?ské.

       

      Anabáze z Valjeva do Valony

      Po útoku Bulharska na Srbsko nastala zlá doba pro naše „hostitele“ a pro nás hrozná cesta Srbskem a poté Albánií. My z nemocnic jsme vyrazili 19. ?íjna. P?es ?a?ak, Trstenik a Kruševac do Prištiny se ještě dob?e šlo v útvarech, měli jsme trochu peněz a ob?as jsme i něco jídla fasovali. V pozdějším ?ase hladem a nemocí vy?erpán ?asto jsem z?stal sám, a? druhý ?i t?etí den se s našimi zase shledal. Všechny cesty byly do nedohledna zaplaveny zajatci, kterých se po?ítalo 65 000, dále šlo 60 000 srbských rekrut? a několik tisíc ?ák? d?stojnické školy srbské. Na ústupu jsme viděli st?ílet srbské dělost?electvo, zatím, co jedna baterie st?ílela, druhá nás p?edjela, zaujala nové posice a pak druhá zas ustupovala na nové místo odporu. Pozoroval jsem srbské dělost?elce, byli úplně klidni p?i tom, ?ádný strach neb panika. Výborná organisace.

      P?es Kosovo pole a Mitrovici jsme se dostali do Bicany a stezkou pro osly stoupali do hor. Vysoko v horách foukal silný vítr, poletovaly vlo?ky sněhu a nikde nebylo místa rovného, kde bychom se mohli p?i spaní polo?it bez obavy, ?e se někam nez?ítíme do propasti. Šlo se nám h?? a h?? do vysokých kopc? a zase hluboko do propastí, denně jsme se brodili p?es potoky, někdy ani oheň jsme neměli, a kdy? ano, va?ili jsme si jen ?aj z ostru?in. Za?alo silně mrznout a lidé padali, aby u? nikdy nepovstali.

      Po p?íchodu do Malé Debry jsem prodal Faloutovy hodinky, ale za papírové peníze mi nikdo nechtěl jídlo prodat. V měste?ku Struga na b?ehu Ohridského jezera se mi poda?ilo vyměnit s mladou dívkou poslední kousek mýdla za veliký krajíc chleba. Za celou válku jsem takový nikde v Srbsku neviděl! Pravý ?itný chleba, veliký krajíc z velikého selského bochníku, jako by ho ukrojila naše ?eská „pajmáma“. Zašel jsem k jezeru za boudu a tam jsem celý krajíc snědl. P?ed tím jsem byl blízek zoufalství, ten krajíc mi ?íkal: doufej, dějí se i nemo?nosti, nezahyneš! Te? s lepší náladou a novou nadějí do budoucnosti jsem vykro?il do města. A tam se mi poda?ilo za papírový desetidinár nakoupit ?ty?i veliké nasolené ryby!

      Na h?ebenech hor bylo u? 75 cm sněhu a dále hustě sně?ilo. S povolením srbského podporu?íka a zákazem rozdělávat oheň  jsme z?stali dvě noci v jakémsi chlévě. Ve dne, kdy? jsem musel ven, byl jsem úplně oslepen od sněhu. T?etí den jsme mohli jíti dál, já se s bolavýma o?ima díval na nohy ?lověku, který šel p?ede mnou, abych viděl, kam mám šlápnout. Hned po ránu jsme se museli brodit vodou. Ihned nám to na nohách mrzlo. Kouskem zašpi?atělého d?eva jsem si vyš?uchoval z rozpadlých bot sníh, který se mi tam nacpal a utvrdl tak, ?e jsem nemohl jíti. Cestou jsme viděli zmrzlé a polozmrzlé le?et na zemi. P?es nebezpe?ná místa mě p?eváděl Rubáš, abych se nez?ítil do propasti. Všechno mi na zemi splývalo, neviděl jsem, kde mám stoupnout. Sestoupili jsme do údolí, poprvé za celou cestu do teplého kraje blízko mo?e u měste?ka Elbasánu. Prodali jsme poslední kusy šatstva za kousky zahradního turka, nava?ili guláš z koňské zdechliny. V noci však zase p?išel mráz. Po dalších peripetiích jsme se 6. prosince 1915 ocitli na lukách p?ed Tiranou, 8. prosince p?ed branami Dra?e.

      Tam jsem se po dvou měsících opět „uviděl“, kdy? jsem se u pot??ku myl. Jak jsem se nad vodu nahnul, viděl jsem ve vodě jako v zrcadle chlapa, a? jsem se ulekl. Oto?ím se, kdo za mnou stojí, byl jsem tam sám. Podívám se znovu, ale poznat jsem se nemohl. To tedy jsem byl já! Vzpomínal jsem, jak jsem litoval v duchu ty druhé, a odhadoval, jak asi daleko se ještě povle?ou, ne? padnou! Sám jsem se nikde neviděl, zrcátko jsem neměl, a te? jsem se náhodou spat?il, jak ještě daleko ubo?eji vypadám ne? ostatní!  Celých sedm neděl jsem se neholil, byl jsem zarostlý, hubený, na hlavě směšnou trosku ?epice – zkrátka dlouho jsem se prohlí?el, ne? jsem uvě?il, ?e jsem to skute?ně já!

      Vzhledem k ost?elování Dra?e rakouským lo?stvem byla naše karavana p?esměrována do Porty Valony (dnešní Vlore) a poslední z mnoha ?ek, kterou jsme na této cestě p?echázeli, byla Vojusa. Na pokyn italského ser?anta „avanti“, který ?ídil nalodění na prám a všiml si mého tou?ebného pohledu, jsem se dostal mimo po?adí 15. prosince s cizí ?etou na druhou stranu ?eky. Obstoupil nás oddíl bersagliér?, bodáky nasazené, široké klobouky s pe?ím, ouzké kalhoty, peleriny na ramenou, a u? nás vedli ve ?ty?stupu.

      Zcela jistě jsem si tím zachránil ?ivot. Ti, kte?í toho dne nebyli p?evezeni, hrozně zkusili. Po strašlivé pr?tr?i mra?en stoupla voda v ?ece o několik metr?, prám se utrhl a odplaval a ti za ?ekou, bylo jich několik tisíc, z?stali deset dní bez pomoci a bez jídla.

       

      „Pole ztracené“

      Po dvou dnech jsme se nalodili na italskou dopravní lo? Gordoba a vypluli z valoňského p?ístavu kolem Apeninského poloostrova na Asinaru. Ostrov měl jen malý p?ístav, kde se p?ed válkou nacházela malá karanténní stanice pro cestující z Asie a z Afriky. Vozili nás na bárkách, se?adili a pochodem vchod do lázní a desinfekce.  Oble?ení do vydesinfikovaných oděv? s vyfasovanou dekou jsme pochodovali asi p?l hodiny cesty od p?ístavu. Tam jsme byli rozděleni po pěti a ka?dá pětice dostala dohromady jeden stan. Ihned jsme je stavěli do ?ad na trávníku. Vál studený vítr od mo?e, celou noc jsme se klepali zimou.

      Po nějaké době jsme dostali nové mundúry a vystavěli v rovinaté ?ásti „Oslího ostrova“ nové tábory. Náš se jmenoval „Campo perdu“, ?esky „Pole ztracené“, a p?esná adresa pak zněla „Campo perdu, II. reparto, III. gruppo, Isola Asinara“.  V tomto tábo?e jsme snad na tom byli ještě nejlépe ze všech. To proto, ?e naše lo? po dva týdny pro nás t?ikrát denně va?ila, i víno jsme dostávali a tak jsme se zase trochu zrestaurovali. Našich mrtvých na choleru zem?elých bylo sice několik stovek, ale v jiných táborech se jednalo o tisíce zajatc?.  Byli to zejména ti, kte?í nejd?íve ?ekali na obnovení p?evozu p?es Vojusu a jedli všechno mo?né, ?áby, ještěrky, trávu i mrtvé kamarády. Doplazili se do Valony a divoce se vrhali na suchary, které jim Italové rozdávali. Na lo? se dostali ve zbědovaném stavu, jejich lodě neměly za?ízení na transporty ani neva?ily, jednou denně jim rozdali studené konservy a suchary. Proto všichni ji? na lodích po stovkách umírali a my jsme poté na b?ehu ostrova mrtvoly odnášeli a poh?bívali v šachtách.

      Na tuto adresu jsem také jako první obdr?el na svátek svatého Josefa 19. b?ezna 1916 peně?ní dopis od bratra na 49 lir. V tehdy nově z?ízené kantině jsem všem v našem stanu koupil chléb, sýr, salám, rybi?ky a víno a uspo?ádal pro ně hostinu. Po krásném jaru, kdy na Asina?e vykvetly tisíce květ?, p?išlo léto a na ostrově bylo k nesnesení. Veliké vedro, ?ádný stín, vítr s pískem, nedostatek vody, která se musela p?ivá?et ze Sardinie, to vše vedlo k tomu, ?e jsme tou?ebně ?ekali, kdy nás lodi za?nou p?evá?et do Francie.

       

      Ve francouzských táborech

      18. ?ervence jsme s naší nákladní lodí v doprovodu dvou torpédovek p?istáli v Toulonu. Nejprve jsme byli internováni v ji?ní Francii v tábo?e Scarpiagne, poté jsme byli děleni na skupiny a naše skupina o 120 zajatcích byla po r?zných peripetiích p?evezena do Biessardu asi 40 km od Le Havru, kde se nacházel německý zajatecký tábor. Do práce se jezdilo na parní?cích na velké zámo?ské lodě. Pracovalo se nep?etr?itě ve dne i v noci na osmihodinové směny, vylo?ovalo se uhlí, brikety, koks, papír, d?íví, obilí bu? na vagony, nebo na velké vle?né ?luny. Dělal jsem velitele pracovní ?ety a tlumo?níka a nau?il jsem se jezdit s lodním je?ábem. Jeden feldvébl Němec p?išel k mé partě a poslouchal moje lidi, jak ?esky a chorvatsky mluví mezi sebou p?i práci. On nerozuměl, tak se mě ptal: „Ti lidé mluví rakousky, ?e?“  Divil se tomu, kdy? slyšel, ?e rakouská ?e? neexistuje a kolika ?e?mi se v Rakousku vlastně mluví. Náš „spojenec“ toho nevěděl.

      Skoro denně jsme viděli p?ijí?dět velké námo?ní lodi s anglickými vojáky, jezdily a? do Rouenu, ?eka byla hluboká.  Jak uviděli německé zajatce,  pok?ikovali na ně  „nieder mit Kaiser!“ Němci zase na ně, Angli?ani se nahrnuli na palubě na stranu k nám, a? se lo? hodně naklonila. Angli?tí vojáci byli v?dy v novém mund?ru jak ze škatulky. Francouzi měli starý spravovaný mund?r. Na frontě a za frontou jsem později pozoroval, ?e Angli?ané jsou moc pyšní, nafoukaní, s nikým se nekamarádili.

      V polovině listopadu jsme byli nákladním zape?etěným vlakem p?evezeni k Pa?í?i a vypuštěni na nádra?í Susy-Bonneuil, odkud jsme šli pěšky k ?ece Marně, kde se stavěl vojenský p?ístav a na něj navazující ?eleznice. Tamější zajatecký tábor byl obsazen pouze Slovany, byli tam zejména Chorvati. Zde jsem pro?il románek v dopisech se Švýcarkou sle?nou Mínou, který se p?erušil v polovině ledna, kdy jsme byli náhle skupina 18 šikovatel? a ?eta?? odvezeni nejprve do Etampes asi 100 km ji?ně od Pa?í?e a poté do Orleansu. Poslední dopisy od Míny jsem obdr?el právě sem, pak u? jsem nic o ní nezvěděl, ani po válce, kdy? jsem psal jí i její matce do Švýcar. Posledním táborem, kde jsme my rakouští zajatci byli internováni spole?ně s Němci z ?íše a Bulhary, byl Carpentras asi 26 km severně od Avignonu.

      V našem baráku bylo asi 60 ?ech?, smýšlením rozdělených do t?í skupin. Já jsem pat?il do skupiny „revolu?ní“, která chtěla rozbití Rakouska-Uherska a pora?ení Německa. Druhá skupina si to p?ála také, ale ze strachu p?ed „Rakušáky“ ml?eli, jen mezi ?ty?ma o?ima nám dávali za pravdu, ale nahlas své mínění se báli pronášet. A? na ?eta?e Karla S., v civilu strá?níka z Plzně, ten chtěl ?eskou autonomii v rámci Rakouska. Pak tu byla skupina t?etí, ta chtěla jen vítězství Německa a Rakouska, z nich si po?ínal a? zu?ivě František P. Měli jsme mezi sebou neustálé slovní p?tky, p?i nich? jsme dostávali najevo, ?e a? bude konec války, ?e se dom? nebudeme smět vrátit, jinak ?e budeme viset.

      4. ?íjna jsme si p?e?etli v novinách „?eskoslovenská samostatnos?“, ?e u? se o to jedná, ?e nám bude povolena naše ?sl. armáda. A tak se nás ten den p?ihlásilo 10,  jako „na po?est“ svátku císa?e Fr. Josefa, do legií. P?ihlášky jsme psali ?esky a francouzsky a p?edali je do kancelá?e. Zajetí, stále mezi dráty a mezi stejnými obli?eji, a pak ty vě?né hádky p?sobily na nás neblaze. Rozhodli jsme se, ?e se p?ihlásíme dobrovolně na práci, na kácení lesa. Se dvěma Němci nás bylo celkem 22.  Ostatní Němci a také Ma?a?i nás prohlašovali za zrádce, ?e jdeme pomáhat Francouz?m, a? nemusíme. My si z toho ale jen tropili smích, měli jsme se dob?e, v lese jsme si va?ili, práce nebyla namáhavá, ?ádný nás nehonil. Denně jsme šli dvakráte p?es město, leccos zajímavého a nového viděli, bylo to trochu jako na svobodě, t?eba s námi chodila strá?. Byli to starší vojáci, celý den hledali v lese laný?e, ani jsme toho nepozorovali, ?e nás hlídají.

       

      Vzh?ru do legií!

      Po Vánocích jsme byli všichni ?eši pozváni do kancelá?e, kde nás o?ekávali dva naši legioná?i. Bratr poru?ík Martínek k nám měl ?e?, ale ?ekl bych, ?e mohla míti lepší ú?inek, kdyby byla pronesena jinak, volena jiná slova, ne? ta, která v mnohých budila hr?zu, t?eba: „naše práce bude krvavá“. Tak dva z u? p?ihlášených ubyli, pod záminkou, ?e po?adují, aby jim byla zachována hodnost. Kde?to my ostatní jsme tam všichni vstoupili jako prostí vojáci. Docílili toho později a setkali jsme se s nimi a? na frontě. Druhý den jsme byli p?estěhováni do baráku po Srbech a v našem baráku se potom mnozí ?eši smutně projevili, kdy? proti nám sch?zovali a mluvili proti celé akci zahrani?ní. Avšak také jeden Němec, ?eta? p?vodem od Mostu, do této doby v?dy mě zdravil „servus Janda“, te? mě zdravil „nazdar Janda“ a p?itom se na mě usmíval. Ten prohlásil, ?e nás zcela chápe a ?e je zcela v po?ádku a naší povinností chtíti svou samostatnos?, ?e nás to jen ctí.

      P?i lou?ení s táborem nám byla ze všeho nejmilejší ?e? mladého bulharského kadeta na rozlou?enou. Mluvil velice pěkně, ?istě a pomalu, ?e jsme mu všichni dob?e rozuměli. ?eši, co s námi nešli, plakali a slibovali, ?e p?ijdou, abychom se ale postarali o to, aby byli dáni do jiného tábora bez Němc?. Druhého dne ráno jsme odjí?děli p?es Avignon do Marseilles.  Tam jsme celých 6 neděl ?ekali na další bratry.

      Poté jsme p?es Toulouse, Bordeaux a Angoulême odjeli do Cognacu. Doprovázeli nás francouzští ser?anti, měli jen pistole, omlouvali se nám, ?e nás nevedou co zajatce, ale ?e nás doprovázejí jen jako pr?vodci. Všichni jsme měli na ?epicích bílo?ervené pásky a u? bez potupných ?ísel a písmen. V Cognacu na nádra?í nás o?ekávala ?eská vojenská hudba, zahrála nám obě naše hymny a vedla do města. Někte?í se v kasárnách dali do tance, kdy? se dostavil generál Janin s kapitánem Šnejdárkem. Rozdělili nás po rotách, dostal jsem se s Rosypalem k 6. rotě 21. pluku. Naše ?eta byla většinou z bývalých srbských zajatc?, několik „Rus?“ a „Amerikán?“. Všichni ale ?eši, a tak jsme si také ?íkali, abychom se rozeznali. Byli jsme ubytováni v prvním pat?e skladiště upraveného k bydlení. Druhý den jsme dostali vojenský oblek, pušku atd. a ve?er u? jsme mohli jíti volně do města na vycházku. Tím u? opravdu kon?ilo naše dlouhé zajetí a my se cítili velice š?astni a svobodni. P?i zapisování šikovatel Chrástek chtěl mě dát zase k saniterák?m, a ?e budu desátníkem. Já jsem však nechtěl ani slyšet, chtěl jsem k st?elc?m a bojovat proti nep?íteli.

      Nastal d?kladný výcvik a postupně se nás nashromá?dilo v Cognacu tolik, ?e jsme se tam nemohli vejít.  Za?al se stavět 22. pluk, a ten byl ur?en do Jarnacu. Jedna ?eta z ka?dé roty měla tvo?it základ roty pluku ?. 22. Všichni jsme chtěli ale z?stat u 21. pluku. Proto se losovalo. Na naši ?etu padl los.

      Po ukon?ení výcviku p?išel rozkaz poslat několik set našich lidí na frontu k Soissons. Neměli býti zatím pou?íváni k útok?m, ale byli po deseti umístěni mezi francouzské vojáky, dr?eli hlídky a pozorovali, jak si francouzští vojáci po?ínají. Po obdr?ení povolení se zapojili do výpad? a vedli si velmi úspěšně. Sotva odešli do zázemí, Němci za?ali ofenzívu a vytvo?ili pr?lom francouzské fronty mezi Soissons a Remeší a? k ?ece Marně k Château-Thierry. Byl to poslední německý úspěch, který stál na obou stranách mnoho krve, Němci ale byli vr?eni zpět a od té doby byli stále v defenzívě.

      My se zatím lou?ili s Cognacem a Jarnacem, jeli vlaky p?es Tours do Darney u Epinalu. Byl jsem spole?ně s p?ítelem Záho?íkem p?eveden od šesté roty st?elc? „na týden ?i dva“ opět k saniterák?m. Kdy? se francouzský léka?, jemu? jsme byli p?iděleni, dověděl, ?e jsem byl ?eta?em u sanity v Rakousku, nechtěl k mému návratu svolit, ?íkal, ?e jsem na správném místě. Nedalo se nic dělat, ?asem jsem se s tím smí?il, zvláště ?e tam z?stal i Záho?ík.

      Na konci ?ervna 1918 p?išlo slavnostní p?edání praporu našeho pluku. Bylo to něco krásného. Zú?astnil se ho francouzský president Poincaré, náš ministr dr. Beneš, mnoho francouzských a spojeneckých vysokých d?stojník?, i srbský tam byl. Bylo p?ítomno také několik starých francouzských vyslou?ilc? z války roku 1870. Pěvecký sbor za dirigování bratra Rytí?e zpíval sborové písně, všichni, oba pluky, jsme zpívali: „Bývali ?echové“ a „Kdo? jsú bo?í bojovníci“. Proběhlo mohutné defilé. Zašli jsme za návrší, se?adili jsme se ve dva mohutné proudy po rotách. Pak jsme vyrazili. Stále se objevovaly nové a nové ?ady. P?ed francouzským presidentem a celou jeho vznešenou spole?ností byla louka, rovina, šli jsme jako ocelové hradby. Dostali jsme pochvalu, všechno velice dob?e dopadlo. Potom byla prohlídka našich ubikací. Měli jsme je okrášlené. Popsané nápisy, ?esky i francouzsky, La Victoire ou la Mort! Vítězství nebo smrt!

       

      V bojích na západní frontě

      Na frontu v Alsasku-Lotrinsku jsme pochodovali pěšky asi 6 neděl, zpo?átku ve dne, později v noci, v?dy 9-10 hodin, a to nejprve do Rouges Mont poblí?e Altkirchu. Odtud jsme zamě?ovacím dalekohledem z dělost?elecké pozorovatelny měli mo?nost pozorovat  Mylh?zy a Basilej. V Mylh?zách state?ně dýmaly komíny, jistě tam Němci vyráběli munici ve dne v noci.

      Francouzská tě?ká artilerie, motorizovaná a na šestikolových autech velice pohyblivá, st?ílela a? 18 km daleko st?elami několik metrák? vá?ícími. Obsluha děl jezdila a bydlela asi v deseti obrovských autech, podobných stěhovacím voz?m. Vozili s sebou dílnu, je?áby, munici, ?ekali, a? se setmí, uschováni pod stromy, aby je aeroplány nevyslídily. V noci p?ejeli na p?edem ur?ená vybetonovaná stanoviště, děla p?ipravili k palbě, rozst?íleli, co chtěli dle programu rozst?ílet, a ráno, kdy? je německé aeroplány hledaly, u? byli dávno na jiném místě. Sešli jsme se s nimi později u Vouziers.

      Do první linie jsme táhli v noci, a sice více napravo ke švýcarské hranici. Po p?íchodu do vesnice na naše stanoviště nás Němci za?ali ost?elovat z děl. Dělové koule létaly se silným hvízdotem p?es naši stodolu, dopadaly ale dále za vesnici. Neměli jsme ?ádných ztrát. Po?ítali jsme s tím, ?e naše no?ní pochody byly vyzrazeny. Z Belfortu jsme poté celá divize, 21. a 22. pluk ?sl. a 119. pluk francouzský, postupovali za st?elby našich protiletadlových děl do Champigny a poté se p?esunuli vlakem do Epernay. Postupně jsme procházeli místy, kde se ji? ?ty?i roky bojovalo. Vše bylo granáty p?eoráno a zpustošeno a? hr?za, tam musely padnout statisíce lidí. Ze starých les? ?ouhalo jako by strniště ze silných strom?, a zbytky strom? byly celé rozštípané nastojato od granát?. Lesy byly vyrabované, Němci v nich zakládali parní pily, ?ezali na místě trámy a prkna, a co nespot?ebovali v zákopech, vozili dom?. ?asto jsme ?etli na sloupu, tady stávala obec ta a ta, marně jsem se namáhal najít stopu alespoň po jediném domě.

      Němci ustupovali, byli jsme ve druhé linii na frontě mezi Soissons a Remeší, denně jsme je pronásledovali 10 a? 20 km. Viděli jsme ú?asná německá opevnění, zákopy, a mnoho drátěných p?eká?ek, a? 16 m širokých ve t?ech ?adách za sebou. K?ly byly ?elezné a po zemi bylo rozházeno plno pichlák? ze ?eleza tak dělaných, ?e v?dycky jeden ostrý hrot byl vzh?ru, a? se to p?evalilo, jak chtělo. P?eká?ky byly v místech, co jsme táhli, málo poškozené, jen tanky nám projely cestu, Němci bez obrany je rychle opouštěli, kdy? jim hrozil obchvat na k?ídlech. Dělost?electva tam byla ohromná spousta a stále p?es nás st?íleli. Vpravo i vlevo zároveň s námi postupovaly a do veliké dálky bylo viděti upoutané francouzské balony. Zatímco sta děl nep?etr?itě st?ílelo, jiných sta děl postupovalo. Pak zase postupovali ti, co p?estali st?ílet vzadu, a st?íleli ti, co je p?edjeli. Jinde fronta stála, a tak nás t?i pluky nalo?ili na velká transportní auta krytá jako stěhovací a p?evezli nás v noci p?es Remeš do Mourmelonu.

      Postupovali jsme dále k Terronu a Vouziers. Ve dne lesem, jinak v noci. Oheň šlehající z jícn? děl p?iosvětloval nám cestu. V první linii jsme se s Francouzi nesetkali, jen ?ídce a daleko od sebe z?stal kulomet, a kdy? na něj naši p?išli, kulomet?ík ukázal rukou: „Boches la-bas!“ a hodil kulomet na rameno a zmizel. My ale to štěstí neměli, na okraji lesa kopali vojáci zákopy. Měli jsme je za Francouze, hlásili se heslem tiše: „?ekoslovak“. Němci hned do nás kulometem a v tom chaosu nám sebrali 11 lidí do zajetí. K tomu jsme měli ztráty, mrtvé a raněné. Ustoupili jsme asi 100 metr?, tam ne? mírně nakloněná rovina, bez zákop?, bez travi?ky. Ka?dý si pod sebou vyhrabal peká? jako zajíc a tam jsme le?eli celý den, nad námi německé aeroplány, ?ídily na nás palbu z děl. Naštěstí Němci špatně st?íleli, jinak by nás tam mohli rozsekat na kaši. Ale stejně jsme měli velké ztráty. Někde tam jsem také ztratil své poznámky.

      P?ed rozedněním jsme zahájili útok. Dělost?electvo bylo obeznámeno, kdy to za?ne, a tu ?ekali u nabitých děl, po zahájení útoku a kdy? jsme neo?ekávaně za?ali útok, potom teprve nám dělali tzv. bará?. Kolem oblasti, kterou jsme chtěli obsadit, dopadalo tisíce granát?, a tou hradbou st?el nemohl nikdo p?ijít Němc?m na pomoc. Dob?e se nám to poda?ilo, obsadili jsme celou tu ?ást lesa, co jsme chtěli a vyst?elili signál: cíl dosa?en! Uko?istili jsme několik děl, kulomet?, minomet? a celé skladiště min. Zajali asi 100 Němc? a další pobili.

      Te? jsme zna?ně zlepšili pozice. Les byl z větší ?ásti hustý, tam se nedalo projít, a šla lesem jedna blátivá cesta, bylo tam poškozeno vodovodní potrubí. Po dobu, co jsme měli trochu ?as, jsme si prosekávali novou cestu, tu dosavadní Němci moc ?asto bombardovali. ?asu se nám nedostávalo, měli jsme mnoho raněných. P?evaziště jsme si z?ídili ve staré pískovně, jáma byla asi 40 krok? dlouhá a 20 široká. Po ošet?ení se tě?ce ranění nosili do Vouziers, tam dělali i menší nutné operace a pak je sanitními auty odvá?eli do zázemí, do nemocnic. Bylo to asi 5 km nosit, někdy nám z města p?išli na pomoc francouzští nosi?i. U jámy-p?evaziště jsme měli zapíchnutý velký ?ervený k?í? – prapor. Ale Němci nic na to nedbali a st?íleli na nás, éra ?ídila palbu, granáty padaly kolem jámy, hlína se na nás sypala, ale do nás se netrefili, a? později v noci. Tak jsme raději prapor ?erveného k?í?e odstranili. P?iběhl jeden bratr Amerikán k nám do jámy, udělal poplach: Němci jdou! Nechal jsem obvazování, sko?il po pušce a nábojích, lehl si na kraj jámy a koukám po Němcích. Bylo jich opravdu hodně, asi 50, ale všiml jsem si, ?e kolem nich jsou naši brat?i s bodáky na puškách. Vynadal jsem tomu poplašenci a šel po své práci.

      Po boji jsem se šel také podívat na zajaté Němce.  Byli to chlapi jako hory, Bavoráci. Stáli vy?azeni ve dvojstupu, kolem nich naše strá?e. Na samém kraji stál v první ?adě chlap-obr, celý po?obaný od neštovic, hr?za z něj šla. Tu p?išel ke mně jeden bratr, abych mu dal cigaretový papírek, který jsem měl schovaný v pouzd?e pod devítirannou pistolí. Otev?u pouzdro, vytáhnu pistol, a tu jsem si všiml, ?e ten po?obaný strachem vyvaluje o?i a svému sousedovi v ?adě ?íká: Schau! (podívej). Vytáhl jsem druhou rukou cigaretové papírky, dal jsem z toho kamarádovi a zas papírky i pistol do pouzdra zpátky a podíval se na Němce. Němec si oddychnul, byl celý zpocený za tu chvilku, utíral si šátkem obli?ej, smál se na mě a ?ekl mi: Es ist warm. Myslel jsem si: však já vím, pro? ti bylo horko.

      Později p?i tábo?ení v lese jsem na svém místě našel krabi?ku a v ní skleněné trubi?ky s ?irou tekutinou, v nich zasazený doutnák s há?kem a rozbuškou a na krabi?ce návod, co se s tím má dělat. P?i opuštění místa natrvalo má se to rozvěsit za há?ky na stromy, zapálit a rychle odejít.  Byl to yperit, kterým Němci zamo?ovali terén. Jediná kapka, kdy? p?išla na holé tělo, vyleptala díru do hloubky a udělal se velký v?ed. Po zapálení kapalina vybouchla, rozst?íkla se po k?oví, a pokud tudy někdo procházel, dostala se snadno na obli?ej nebo na ruce. V létě se vypa?ovala a po vdechnutí z toho mohla být opět smrt.

      8. listopadu k nám ji? do zázemí p?ijel dr. Beneš, měl k nám ?e? o vále?né situaci a p?evratu doma s tím, ?e ka?dou chvíli lze ?ekat německou kapitulaci. A opravdu u? druhý den Němci ?ádali o p?ímě?í. To u? jsme měli na voze rozhlasový p?ijíma? bateriový na sluchátka a jeden náš in?enýr to poslouchal, stenografoval a pak zprávy v?dy napsal na papír a vyvěsil. Po skon?ení boj? nás dopravili do lázeňského měste?ka Vittel, náš 2. prapor 22. pluku byl v měste?ku Attigny. Za týden nás tam objevila jedna ?ena z Darney, udělala poplach a město ?ádalo, aby tam ?echoslováci byli p?elo?eni. A tak brzo rance na zjednané vozy a putovali jsme pěšky 20 km do Darney. To bylo vítání a radosti na obou stranách. A nedo?kavosti, a? pojedeme dom? a kdy. Deváté vánoce na vojně jsem pro?il u? na cestě dom? v italské Padově a 4. ledna 1919 nás na Hlavním nádra?í v Praze uvítal V. Klofá?.  Táhli jsme st?edem města ve ?ty?stupech, rota za rotou, velký jásot a vítání. Potom jsme byli ubytováni v ?ernínských kasárnách na Hrad?anech, měl jsem také dvakrát slu?bu na Hradě, dostal jsem po devíti letech na vojně kone?ně dovolenou. 10. května 1919 jsem byl demobilizován.

       

       

       

      © PhDr. Jaroslava Hlavá?ková, CSc.,

      Srbská fronta v období 1914 -1915 Valjevo ve vále?ných letech

      K získání údaj? o situaci na srbské frontě v období 1914 -1915 a o situaci ve Valjevu a okolí se poda?ilo prostudovat dvě nové publikace srbských autor?.

      Známý srbský historik K. Miloševi? v rozsáhlé knize o osudech rodné země v období 1. světové války uvádí, ?e Srbsko ztratilo 1 244 000 obyvatel (842 000 civilist? a 402 000 voják?),...

      p?i?em? ve svých p?edvále?ných hranicích mělo dle jeho údaj? pouhých 2,9 milion? obyvatel, ztratilo by tedy 43 % svého obyvatelstva.

      Z této knihy vypisuji zajímavé údaje vztahující se p?ímo ?i nep?ímo k pobytu J. Jandy na srbské frontě.

      Rakousko-uherskou armádu z 25% tvo?ili Rakušáci (t.j. rakouští Němci), z 23% Ma?a?i, z 13% ?eši, z 9% Chorvaté, Srbové a balkánští muslimové, z 8% Poláci a Ukrajinci, ze 7% Rumuni a ze 4% Slováci (tj. ?ech? a Slovák? bylo 17%, jejich podíl na po?tu obyvatel monarchie ?inil 16, 5%). D?stojnický sbor byl ze 75% tvo?en rakouskými Němci .

      Po vyhlášení války Srbsku Rakousko-Uherskem 28. ?ervence 1914 se ujal vrchního velení srbské armády korunní princ-regent Alexandr Karadjordjevi? (1888-1934). Tého? dne se na stranu Srbska p?idala ?erná Hora; 6. srpna 1914 se oficiálním prohlášením svého krále Nikoly I. Petrovi?e (1841-1921) stala spojencem Srbska. Po vyhlášení mobilizace a války se srbská vláda p?emístila z Bělehradu (nacházel se témě? na hranici s Rakousko-Uherskem) do Niše (proto i dědova vále?ná zajatecká pošta byla směrována p?es Niš. Zde sídlila i cenzura a st?edisko komunikace s Mezinárodním ?erveným k?í?em). Generální štáb, p?etransformovaný ve vrchní velení, sídlil v Kragujevaci. Ná?elníkem štábu vrchního velení do doby návratu vojvody Radomira Putnika (1847-1917) z lé?ení v Rakousku byl generál S. Stěpanovi? (1856- 1929). Po Putnikově návratu do země z benevolence rakouského velení se jeho zástupcem stal generál ?. Miši? (1855-1921).

      P?esun rakousko-uherských vojsk (16 pěších a 1 jezdecká divize a 8 brigád a 40 letadel) na srbskou frontu byl ukon?en 12. srpna 1914, jejím velitelem byl jmenován generál O. Potiorek (1853-1935). Tého? dne 5. rakousko-uherská armáda v po?tu 80 000 voják? pod velením generála L. rytí?e von Frank (1848-1935) p?ekonala Drinu u Loznice a Lešnice a zahájila postup směrem k městu Valjevu vzdálenému zhruba 100 km. Cílem bylo dobýt v den císa?ových narozenin 18. srpna linii Valjevo-U?ice, postupovat na Niš a k bulharským hranicím. Této ofenzívy se jako kaprál 8. sboru 5. rakousko-uherské armády zú?astnil i E. E. Kisch (jeho zápisky jsou v knize citovány) .

      Na valjevskou frontu byla rozmístěna srbská 3. armáda v ?ele s generálem P. Juriši?em-Šturmem (1848-1921) a dále drinská divize na linii Badovinci-Loznica-Zvornik-Obrenovac-Ljubovica. Štáb armády sídlil ve Valjevu ?. 9 v budově obvodního a městského soudu, regent Alexandr bydlel v domě obchodníka I. Todorovi?e na Karadjorjevi?ově ulici. Srbsku se poda?ilo zmobilizovat témě? 400 000 voják?, chyběl však dostatek vojenského materiálu .

      Ve dnech 16. - 20. srpna 1914 probíhala cerská bitva (dle poho?í Cer, té? uváděna jako bitva na Jadaru, tj. na soutoku ?ek Driny a Jadaru). Skon?ila rakouským neúspěchem a ústupem na levý b?eh Driny. Vy?ádala si p?es 23 000 mrtvých a raněných na rakouské straně v?etně ?eských p?íslušník? 28. pěšího pluku a 16 000 mrtvých a raněných na straně srbské.

      Rakousko-uherská vojska zahájila nový útok 6. zá?í 1914 na linii Srem na ?ece Sávě-území Ma?va-b?eh ?eky Driny a ve směru na Valjevo, p?es které bylo mo?no od jihu pokra?ovat na Bělehrad a obklí?it ho. 15. zá?í 1914 se 6. rakousko-uherské armádě poda?ilo donutit 3. srbskou armádu rozmístěnou na pravém b?ehu Driny na linii Lešnica-Ljubovija k ústupu. P?ekro?ila Drinu a postupně ovládla horské h?ebeny Gu?evo, Boranja, Jagodnja a Sokolská planina; otev?ela se jí cesta k Valjevu.

      25. zá?í vydal velitel 3. srbské armády rozkaz udr?et se za ka?dou cenu na stávajících pozicích a znemo?nit nep?íteli další postup. Po dvaceti dnech boj? se fronta zastavila na linii Ljubovija-Sokolská planina-Jagodnja-Boranja-Gu?evo-dolní tok Driny a? po soutok se Sávou-Zasavica-No?aj-Pri?inovi?. Ani jedna z bojujících stran nebyla schopna podniknout razantní ofenzívu.

      Na konci ?íjna se rakousko-uherskému kombinovanému sboru poda?ilo prorazit srbskou obranu 2. armády v oblasti Ma?vy, obejít poho?í Cer a p?es Koceljevo a Banjani postupovat ji?ním směrem na Valjevo a obsadit ho.

      Pro srbské ozbrojené síly nastala první kritická situace. Na zasedání vlády a vrchního velení 8. listopadu vojvoda Putnik navrhl pokusit se o uzav?ení separátního míru s Rakouskem-Uherskem. P?edseda vlády N. Paši? (1845-1926) pohrozil demisí a po?adavku obnovit boje bylo vyhověno sta?ením se od ?eky Driny a soust?eděním se na vytvo?ení obranyschopné linie na ?ece Koluba?e ze severu a na ?ece Ljig z jihu. Byla zahájena p?íprava k tzv. kolubarské bitvě.

      Na linii nové fronty Obrenovac-Ub-Valjevo se mezi 14.-17. listopadem stáhly 1., 2. a 3. srbská armáda o celkovém po?tu p?es 250 000 voják?. Do 2. 12. se dle hodnocení srbské strany odehrávala defenzivní fáze kolubarské bitvy – stahování armád k ?ece. Generál Potiorek zahájil 16. listopadu 1914 nástup rakousko-uherských vojsk na Kolubaru: 5. armáda obsadila linii Obrenovac-Lajkovac, 6. armáda obsadila b?eh Kolubary a? do soutoku s Ljigem a Ribnicou, 15. a 16. sbor 6. armády se vydal na Valjevo. Spojencem srbských vojsk a brzdou nástupu nep?ítele se stalo náhlé oteplení, které proměnilo bojiště ve velké ba?iny. P?esto 18. listopadu dobyla rakouská vojska Lazarevac.

      Král Petar I. (1844-1921) navštívil místa vále?ných operací a posílil morálku srbských vojsk apely na jejich hrdinství, p?íklad pro potomky a p?ipomenutím zásluh z balkánských válek. 1. prosince došlo k prvnímu p?eběhnutí ?eských voják? k Srb?m (2 podd?stojníci 42. honvédské divize), kte?í informovali srbské velení o zhoršující se bojeschopnosti rakousko-uherských vojsk.

      Nový velitel 1. srbské armády generál ?. Miši? zahájil ofenzívu 2. prosince, a?koli tentý? den rakousko-uherská vojska dobyla Bělehrad. K 5. prosinci 1914 bylo ovládnuto poho?í Suvobor a zabráněno postupu rakousko-uherských vojsk z jihovýchodu do údolí ?eky Kolubary a k Valjevu. Generál Miši? byl 4. prosince povýšen na vojvodu. Dunajská divize 1. srbské armády obešla 6. 12. poho?í Maljen a p?ešla komunikaci spojující U?ici s Valjevem na postupu k Valjevu z jihozápadní strany. Moravská a Drinská divize 1. srbské armády postupovala k Valjevu z jihovýchodní strany od Ljigu v sou?innosti se 3. armádou. 3. armáda jen do 7. prosince p?i postupu k Valjevu zajala p?es 6 500 rakousko-uherských d?stojník?, podd?stojník? a vojín?.

      Generál Potiorek vydal 7. 12. rozkaz, aby 6. armáda zahájila ofenzívu a udr?ela linii fronty poho?í Povlen-Valjevo-?eka Kolubara-Bělehrad a aby 13., 15. a 16. armádní sbory udr?ely své pozice. Vojvoda Putnik p?ikázal 1. srbské armádě vytla?it nep?ítele na linii Kolubara-Valjevo, 3. armádě spole?ně s Drinskou divizí udr?et trojúhelník město Ljig, soutok Kolubary s ?ekou Ljig a Valjevo, 2. armádě z?stat v záloze a být p?ipravena k útoku na Kolubaru. U?ická divize měla za úkol vytla?it nep?ítele z prostoru Ra?an-Kosjeri?. 8. prosince 1914 ráno zahájila 1. srbská armáda postup k Valjevu, na linii Valjevo - Divci zlomila odpor a tého? dne ve?er vstoupila do města. 9. prosince bylo obsazeno celé město. K 9. prosinci 1914 utrpěla rakousko-uherská vojska porá?ku na linii ?eky Driny na západě a? po poho?í Kosmaj. Srbská ofenzíva skon?ila 15. prosince 1914 osvobozením Bělehradu, vítězná Kolubarská bitva návratem srbských vojsk na hranice Dunaje, Sávy a Driny .

      V kapitole knihy cele věnované dějinám Valjeva a okolí vztahující se k období první světové války popisuje Z. Rankovi? nezměrné utrpení civilních obyvatel města i p?íslušník? srbské armády a zajatc? následkem vypuknutí infek?ních nemocí. V celém Srbsku zahynulo na epidemie 100 000 civilist?, 30-35 000 voják? a 30 000 vále?ných zajatc?.

      Z. Rankovi? rozsáhle cituje z ?lánku srbského noviná?e V. M. Jovanovi?e opublikovaného 9. prosince 1914 v listu „Politika“ popisujícího hr?zy ve městě, zejména hromady nepoh?bených mrtvých v budově gymnázia, v budově městské nemocnice a v kasárnách 15. a 17. pluku. Tehdejší zpravodaj „Politiky“ obviňuje „špinavé a zavšivené Rakušáky“, ?e zanesli do města tyfus a choleru a p?i ústupu zanechali ve Valjevu témě? t?i a p?l tisíce svých nemocných a raněných . Následně autor uvádí celá jména léka?? místního p?vodu, léka?? nep?átelských armád i neutrálních stát? (nap?. zdravotnické mise USA) zem?elých ve Valjevu na epidemie v období leden – únor 1915 . 5. dubna 1915 zem?ela na tyfus p?ímo ve Valjevu významná srbská malí?ka Nadě?da Petrovi? (1873-1915), která zde slou?ila jako dobrovolná zdravotní sestra. Vojenské hroby ve Valjevu se staly největšími vále?nými h?bitovy na území Srbska.

      Kniha Z. Rankovi?e obsahuje i dobové snímky ulic a budov města v?etně gymnázia, kasáren, pivovaru a jeskyně, kde byl J. Janda na výletě.

      4. zá?í 1915 se Bulharsko za p?íslib obrovských územních zisk? p?ipojilo k Úst?edním mocnostem. 6. zá?í 1915 vrhlo na Srbsko 4 divize, Rakousko-Uhersko a Německo po šesti divizích. Ofenzívu ve směru od Sremu a severovýchodní Bosny vedla 3. rakousko-uherská armáda, z ji?ního Banátu 11. německá armáda a ze západního Bulharska vyrazila 1. a 2. armáda, vše o síle 800 000 voják? pod vrchním velením německého polního maršála A. von Mackensena (1849-1945). Srbsko na 1 150 km fronty disponovalo ji? jen 300 000 vojáky, rozdělenými do operativních skupin. Kone?ný útok proti Srbsku byl zahájen 5. ?íjna 1915, ji? 10. ?íjna byl po krvavých bojích a bombardování jednotkami Mackensena dobyt Bělehrad. Za další dva týdny po obsazení linie ?ajetina-poho?í Rudnik-poho?í Suvobor-Topola-Arandelovac-Palanka-Petrovac na Moravě vojsky Úst?edních mocností bylo o výsledku operace rozhodnuto.

      Ústup srbských vojsk do Albánie a ?erné Hory a utrpení civilního obyvatelstva za okupace je nazýváno „Srbskou Golgotou“. Z vále?ného i morálního hlediska se jednalo o slo?ité rozhodnutí, motivované ?ádostí o poskytnutí pomoci ze strany Dohody a obnovením bojeschopnosti srbské armády. Valjevo bylo Srby opuštěno 22. ?íjna a rakousko-uherská vojska je okupovala o t?i dny později. Okupa?ní správa za?ala tvrdě stíhat místní obyvatelstvo. K osvobození došlo a? 31. ?íjna 1918.

      Srbská vláda opustila Srbsko 24. listopadu, do Skadaru p?ijela 28. listopadu 2015. Vrchní velení ozbrojených sil odešlo 26. listopadu, do Skadaru p?ibylo 6. prosince 1915. Anabáze témě? 115 000 voják? a d?stojník? probíhala do 21. ledna 1916, od ?íjna 1915 do ledna 1916 ?inily ztráty v boji a na ústupu 70 000 voják?.

      V lednu 1916 vláda a vrchní velení (zejména princ-regent Alexandr) obvinily z chyb generální štáb, který byl v?etně ná?elníka R. Putnika odvolán. Novým ná?elníkem byl jmenován bývalý velitel 1. armády generál P. Bojovi? (1858-1945), 20. ?ervna 1918 jej vyst?ídal vojvoda ?. Miši?.

      Slovník, vysvětlivky, komentá?e

      abfertigung něm. zde: p?evzetí rozkaz? a pošty, odevzdání hlášení na velitelství voj. sboru

      ablézung něm. vyst?ídání ve slu?bě

      akcesist (akcezist) ?ekatel ú?ednického místa, kancelá?ský podú?edník, zapisovatel

      Albrechtské (Štefánikovy) kasárny kasárna arcivévody Albrechta v Praze na Smíchově, dnes Justi?ní palác

      alejkum salem („mír i Tobě“) odpově? na pozdrav „salem alejkum“

      Amerikáni zde: ?echoameri?ané bojující v legiích, té? jednotky americké armády ú?astnící se boj? 1. světové války v Evropě

      anilinová barva tehdy jedovatá, vyrobená na bázi aminobenzenu, benzenaminu ?i fenylaminu

      aparát zde: za?ízení pro dezinfekci osob a šatstva

      apparatsmann zde: pomocník p?ipravující raněného k operaci

      Arnauti hist. turecké ozna?ení Albánc? a obyvatel p?ilehlých horských oblastí, p?v. zejména voják? slou?ících v turecké armádě

      Arumuni (moderní ozna?ení národa) p?íslušníci románského národa ?ijící rozptýleně v oblasti ji?ního Balkánu, zejména v severním a st?edním ?ecku, Makedonii, jihozápadním Bulharsku, ji?ní a st?ední Albánii. Vlachs (st?edověký termín), v ?ecku jsou ozna?ováni jako Vlahoi, v Albánii jako Vllehe. V Albánii je jejich po?et dnes odhadován na 200 000. Hovo?í arumunštinou, latinským jazykem blízkým rumunštině, jazyk má mnoho dialekt?. V sou?asné době p?es snahu o?ivit jazyk probíhá asimilace s většinovým obyvatelstvem balkánských stát?. Věnovali se zejména pastevectví, stavěli svá obydlí z proutí.

      arsenál zbrojnice

      Asinara ostr?vek ve St?edozemním mo?i rozkládající se severozápadně od Sardinie, rozloha 51, 9 km2 stanice, vězení, místo internace zajatc? v 1. světové válce, místo internace etiopské nobility v době italské okupace Etiopie. Vězení uzav?eno v r. 1997. V sou?asnosti není osídlen, spole?ně s p?ilehlými vodami vyhlášen národním parkem. . Od r. 1885 v majetku italského státu, slou?il jako karanténní stanice, vězení, místo internace zajatc? v 1. světové válce, místo internace etiopské nobility v době italské okupace Etiopie.  Vězení uzav?eno v r. 1997. V sou?asnosti není osídlen, spole?ně s p?ilehlými vodami vyhlášen národním parkem. 

      Autrichiens fr. Rakušáci

      batalion pluk

      bergsalié?i oddíly italské armády vytvo?ené v 1. pol. 19. století, vysoce mobilní jednotky lehkých st?elc?. Sou?ástí uniformy byl klobouk se širokou obrubou zdobený ?ernými kohoutími péry. V 1. sv. válce jich bojovalo asi 210 000.

      bitva na ?ece Kolubara 3.-14.12.1914; vítězství Srbska nad rakousko-uherskou armádou bez ohledu na její po?etní p?evahu. 1. srbská armáda obsadila 9. 12. Valjevo. Srbové zajali 76 000 nep?átelských voják?. Srbský velitel ?. Miši? byl povýšen na vojvodu, O. Potiorek byl odvolán a nahrazen arcivévodou Ev?enem jako nejvyšším velitelem balkánské armádní skupiny. Dalších 10 měsíc? Rakousko proti Srb?m nevystoupilo. Síly byly p?esunuty na italskou frontu. Ztráty Srbska spolu s epidemií tyfu v zimě 1914-1915 srbskou armádu oslabily a v roce 1915 z?stala v defenzívě spoléhajíc na pomoc spojenc?, která však nep?išla.

      boerský búrský, p?ipomínající klobouky Búr? z období anglo-búrské války na p?elomu 19. a 20. stol.

      cimprlich něm. choulostivý, rozmazlený, ned?tklivý

      cugsfíra něm. Zugsf?hrer, ?eta?

      ?i?a srbo-chorv. sta?ík, strýc

      ?aur nevě?ící, zejména k?es?an (ozna?ovaný takto vyznava?i islámu)

      desentér desertér

      Deutschmeist?i zde: 4. dělost?elecký pluk (zal. na konci 17. st.) rakousko-uherské armády

      dienstreglamá něm., fr. slu?ební ?ád

      Etappentrainzug něm. zde: vojenský konvoj p?epravující mu?stvo a vojenský materiál

      fasunk, fasuňk náklad na voze, p?íděl potravin

      feldkurát vojenský kněz

      feldruf něm. heslo (hist.: polní p?íhlas)

      feldšpitál něm. polní nemocnice

      feldvébl, felák něm. (Feldwebel) šikovatel

      febris recurrens návratná hore?ka, st?ídání hore?natých stav? s 1–2 dny normální teploty (typicky p?i malárii, b?išním tyfu)

      flota námo?nictvo

      Foch, Ferdinand (1851-1929), francouzský maršál, hrdina 1. světové války, v b?eznu 1918 jmenován vrchním velitelem Spojeneckých sil. Pod jeho velením byl zastaven postup německých jednotek v druhé bitvě na Marně v ?ervenci 1918 a zahájen protiútok. V listopadu 1918 p?ijal německou kapitulaci v ?elezni?ním vagónu v Compiègne. Hrál d?le?itou roli na Pa?í?ské mírové konferenci.

      fortšristmesif zkomol. dle p?edpisu

      fráter zde: kněz s ni?ším svěcením

      gruppo it. zde: oddělení

      halt! něm. povel zastavit, stát!

      Hindenburg, Paul von (1847 - 1934), německý polní maršál, významná osobnost 1. světové války, prezident Německa v letech 1925 -1934. V pamětech J. Jandy jeden z voják? p?ipomíná vítězství Hindenburga nad Ruskem v bitvách u Tannenbergu a u Mazurských jezer v roce 1914 a krutost v??i nep?átelským voják?m.

      Hroby v dáli vále?ná iniciativa setníka Lenze, stavba pomník? (kenotaf?) na frontách zahynulým voják?m v místě jejich p?vodu. Vytratilo se z obecného povědomí.

      infanterie dělost?electvo

      Janin, Pierre-Thiébaut-Charles-Maurice (1862-1946), od dubna 1916 francouzský generál a vojenský velitel. Vedoucí francouzské vojenské mise na Sibi?i v době ruské ob?anské války. Nositel ?ádu bílého lva (1923).

      jednoro?ák jednoro?ní dobrovolník

      ka?amak kaše, p?ipravovaná zejm. z kuku?i?né mouky

      kamot rak. zde: se?azený, nastoupený, upravený

      kantina zde: prodejna pro zajatce

      kaprál it. (Korporal) ni?ší vojenská hodnost, desátník

      kavalerie jezdectvo

      kellner něm. ?íšník

      komisárek vojenský chléb kyselé chuti

      komita p?íslušník srbských partyzánských jednotek („komite“, major Vojislav Tankosi?) p?vodně bojujících v Makedonii proti osmanským jednotkám

      konduktér pr?vod?í

      korpskomando, korpskomanda něm. velení vojenského sboru

      Kronprinz něm. zde míněn korunní princ Bed?ich Vilém (1882 – 1951), syn německého císa?e Viléma II.

      ku?a srb. d?m

      kuláš zast. guláš

      Kunte, Ladislav (1874-1945), děde?k?v bratranec L. Kunte byl významným ?initelem protirakouského i protifašistického odboje. Spoluzakladatel Volné myšlenky, redaktor ?asu a Národního osvobození. Za okupace spolupracoval pod pseudonymem ?eněk Věrný s ilegálním ?asopisem V boj. Od r. 1940 vězněn, zejména v Ebrachu. Zem?el ve Straubingu p?i pochodu smrti v roce 1945. Publikoval p?edevším na téma úlohy nábo?enství v moderní spole?nosti, jeho práce se vyzna?ují vyt?íbeným a i dnes ?tivým stylem. Nap?. viz na internetu dostupné vzpomínky na Jana Herbena.

      lágrovat něm.tábo?it

      lajtnant něm. (Leutnant) poru?ík

      landšturmák něm. ( Landsturm) ?len domobraneckého vojska

      landwehrák, landvérák něm. (Landwehr) ?len zeměbraneckého vojska

      Lejhanec, Václav, rakousko-uherský diplomat, v období 1. světové války konzul v Dra?i (Durres). Dra? tehdy byla tehdy sídelním městem albánského kní?ete W. Wieda a hlavním městem Albánského kní?ectví. P?ešel do ?eskoslovenské zahrani?ní slu?by, v letech 1919-1921 nap?. p?sobil jako vedoucí ú?adu delegáta ?SR v Ma?arsku. Generálním konzulem v Dra?i byl v té době Alfred Rappaport (1868-1946).

      lettres fr. dopisy

      losung něm. zde: heslo dne

      mantl něm. vojenský pláš?

      marodní kniha něm. kniha nemocných

      marodvisita něm.návštěva nemocného u léka?e

      maršbatalion prapor s pozdějším datem mobiliza?ní a pochodové pohotovosti, slo?ený většinou ze zálo?ník?, ur?ený k doplnění ztrát, p?ipravující se k p?esunu na frontu (pochodový prapor)

      maršrúta něm. pově?ení k pracovní cestě

      mantúra vojenský oblek

      merhaba arab., tur. uvítání, pozdrav („vítej!“)

      Miši?, ?ivojin (1855-1921) srbský polní maršál (vojvoda) a nejúspěšnější srbský vojenský velitel v období 1876-1918. Velel 1. srbské armádě v bitvě na ?ece Kolubá?e (1914), ú?astnil se velkého ústupu p?es hory do Albánie v zimě 1915-1916, porazil a donutil k ústupu bulharskou armádu v bitvě u Gorniceva v roce 1916 a p?i pr?lomu soluňské fronty v zá?í 1918 byl ná?elníkem nejvyššího velení. Poté ná?elník generálního štábu armády Království Srb?, Chorvat? a Slovinc?.

      náredník (srbský felák) ni?ší srbský d?stojník

      obrlajtnant něm. nadporu?ík

      oficírsmená? něm., fr. d?stojnická kuchyně

      ohne Schritt něm. postup vp?ed nikoli pochodovým krokem (nebezpe?í rozkolísání vratkého mostu, „break step“)

      para, krejcar drobné mince srbské/rakouské

      pasírka něm. povolenka

      Paši?, Nikola (1845 -1926), významný srbský politický ?initel a diplomat, pětinásobný p?edseda vlády srbského království, první (celkem t?ikrát) p?edseda vlády Království Srb?, Chorvat? a Slovinc?. V pamětech vzpomínán pro sv?j mohutný krásný plnovous.

      pelerína it. pláštěnka, volný pláš? bez zapínání

      Petar I., Karadjordjevic (1844 – 1921), 1903 – 1918 poslední srbský král, první vládce Království Srb?, Chorvat? a Slovinc? (1918 – 1921)

      Pferdespital něm. koňská ošet?ovna

      piklhaubna něm. pruská vojenská helma s kovovým hrotem na vrcholu

      piksla něm. zde: kryt poloosy kola vozu

      pionérsébl něm. vojenská šavle, sou?ást výzbroje

      pioný?i, pioné?i něm. zde: ?enisté

      posichrovat něm. pojistit, zajistit

      Potiorek, Oskar (1853-1933) rakousko-uherský vojenský ?initel. 1911-1914 guvernér v Bosně a Hercegovině, svědek atentátu na následníka tr?nu Františka Ferdinanda d´Este 28.6.1914. 1914 vrchní velitel rakousko-uherské armády v srbské kampani, pora?en v bitvě u Ceru a na ?ece Kolubá?e, 1.1.1915 zbaven vrchního velení

      profesor P. známý pra?ský léka?, profesor, dle svědectví pamětí na frontě lé?il zp?sobem nevybo?ujícím z praktik vojenského „lé?itelství“ bě?ného v rakousko-uherské armádě

      Putnik, Radomir (1847-1917) srbský polní maršál, ná?elník generálního štábu srbské armády v období balkánských válek a 1. světové války. Ú?astník všech válek, vedených Srbskem v letech 1876-1917. V ?íjnu 1915 po zahájení ofenzívy spojených rakousko-uherských, německých a bulharských sil o 300 000 mu?? pod velením polního maršála A. von Mackensena rozhodl Putnik 31.10.1915 o ústupu srbských armád. Poslední boje byly vedeny na Kosově poli (19.- 24.11.). 25. listopadu kone?né rozhodnutí o ústupu p?es albánské hory. 155 000 voják? došlo do p?ístav?. V lednu 1916 byl odvolán z postu a zem?el v Nice.

      rakije pálenka

      raport hlášení

      rast něm. odpo?inek

      Rauberinsel něm. loupe?nický ostrov

      règime de faveur fr. zde: zvýšený p?íděl jídla na osobu a den

      Regimentsarzt (Reg. Arzt) něm. plukovní léka?

      rekonvalescent lat. zotavující se pacient

      Reserve Feldmaroden Haus něm. rezervní polní nemocnice

      Ristung něm. výzbroj

      salem alejkum arab.uvítací muslimský pozdrav „salam alejkum“ („mír s vámi / vám“), odpově? „alejkum salam“

      saniterák vojenský ošet?ovatel

      separace oddělení

      studovat zde: zabavit

      Slavonie ní?inné úrodné území rozdělené mezi Chorvatsko a Srbsko, historická země le?ící mezi ?ekami Drávou, Sávou a Dunajem

      Stationskomando něm. posádkové velení

      stra?ár srb. strá?ce

      štram něm. fešně, švihácky, upraveně, dle p?edpisu

      Šnejdárek, Josef (1875-1945) generál ?s. armády, 1899 vstoupil do fr. cizinecké legie, v době formování 21. st?eleckého pluku jmenován pomocníkem velitele pluku

      Šváb, švába srbské pohrdavé ozna?ení voják? nep?átelské rakousko-uherské armády bez ohledu na jejich národnost

      tagskaprál něm.kaprál v denní slu?bě

      tagwach něm.budí?ek

      therový papír (térový) asfaltem napuštěný, pou?ívaný v nedávné době zejména na izolaci st?ech

      trén něm.vojenský zásobovací oddíl, vozatajstvo

      t?etí výzva vojáci povolaní do slu?by ve t?etím kole, většinou zálo?níci věkově starší

      Vergatěrung něm. p?v. Vergatterung, vojenský signál, povel ke shromá?dění vojska na ur?ené místo, poplach, nástup

      Verpflekscetl něm. poukaz na ošet?ení

      Vilém II. (1859-1941), německý císa? a pruský král v letech 1888-1918

      Vopi?ka, Karel (1857-1935), úspěšný ?echoameri?an, podnikatel, ?editel a později spoluvlastník pivovaru Atlas Brewery v Chicagu, ve?ejný ?initel. Dle ?lánku opublikovaného ?echoamerickým listem Denní hlasatel dne 16.8.1913 byl „ Charles“ Vopi?ka tohoto dne navr?en Státním departmentem na funkci budoucího velvyslance USA v Rumunsku, Srbsku a Bulharsku. Po následném jmenování prezidentem W.Wilsonem zastával funkci v letech 1913-1920. ?len ?eskoslovenské národní rady v Pa?í?i. Viz nejnověji knihu Czechs of Chicagoland. Ed. by M.Sternstein. Charleston, SC., Arcadia Publishing, 2008. 127 pp. ISBN 13 9780 7385 5178 4.

      wendlovka, vendlovka (dle konstruktéra Werndla) puška zadovka pou?ívaná v rakousko-uherské armádě

      z?ídla u Padovy Euganee Terme, lázeňská oblast jihozápadně od města Padovy v severní Itálii

      zuávský pluk, zuávové obecně koloniální vojáci muslimského vyznání, jednotky lehkých st?elc? francouzské armády zalo?ené v 1. pol. 19. století v Al?írsku s nápadnou orientální pokrývkou hlavy, v době 1. světové války slou?ili v khaki uniformě a hlavu jim pokrýval ?ervený fez

      zupák voj.slang p?ezdívka podd?stojníka, zejm. šikovatele

      รีวิว laneige glowy makeup serum แบบ เล็บ เจ ล หรู ๆ ครีม ใช้ หน้า ขาว ยา ทา แผล จาก สิว ส ครับ สมุนไพร ขัด ผิว ครีม ทา ฝ้า ที่ เห็น ผล เล็บ เจ ล ลาย สายรุ้ง ต่อ เล็บ แบบ ไหน ดี เล็บ ไม่ เสีย ซา คา นะ คอ ล ลา เจน ราคา 3 คอ ล ลา เจน โค คิว เท น อี ลด รอย สิว kiehl's เซ รั่ ม เซ วา รีวิว ยา ทา รอย สิว หาย เร็ว ต่อ เล็บ ทิป ปลาย เซ รั่ ม สี ม่วง ครีม แต้ม รอย ดํา เซ รั่ ม kiehl's pantip คอ ล ลา เจน ยุ้ย clinique เซ รั่ ม ต่อ เล็บ เจ ล หรือ อะ ค ริ ลิ ค ดี กว่า เป็น รอย แดง จาก สิว ซิงค์ คอ ล ลา เจน กิ ฟ ฟา รี น ดี ไหม ลด รอย dragon เฌอ ชม คอ ล ลา เจน ดี ไหม ครีม รักษา ฝ้า วัต สัน เซ รั่ ม คอ นางงาม ลาย เล็บ เท้า เจ ล สวย ๆ 2019 ครีม แก้ ฝ้า eucerin คอ ล ลา เจน จํา เป็น ไหม รีวิว ครีม dragon blood วิธี ส ครับ ผิว ขาว เซ รั่ ม วุ้นเส้น ราคา เซ รั่ ม คอ ล ลา เจน ยี่ห้อ ไหน ดี คอ ล ลี่ คอ ล ลา เจน pantip เจ ล ล้าง หน้า ลด รอย สิว เล็บ เจ ล ลาย ใหม่ ๆ ลาย เล็บ เจ ล สวย ๆ สี แดง ครีม หน้า ขาว ใส ปลอดภัย pantip เซ รั่ ม คุม มัน ใน เซ เว่ น eucerin booster serum รีวิว ยี่ห้อ คอ ล ลา เจน ครีม อาบ น้ํา ส ครับ ผิว คอ ล ลา เจน วัต สัน สี ส้ม เซ รั่ ม ใน เซ เว่ น หน้า ขาว รักษา สิว ที่ คาง ให้ หายขาด รีวิว เซ รั่ ม ยัน ฮี ส ครับ ผิว มะขามเปียก ลา น่า คอ ล ลา เจน ลด รอย ดํา จาก สิว รีวิว mederma สรรพคุณ ครีม ทา หน้า ใน เซ เว่ น ใช้ แล้ว ขาว เป็น สิว ผด สิว อุด ตัน ลบรอย ด่าง ดํา บน ใบหน้า คอ ล ลา เจน ฝน ฝน ต่อ เจ ล เล็บ benzac ใช้ ตอน ไหน เซ รั่ ม ส้ม สี เลือด รีวิว ลาย เล็บ เจ ล ดู แพง ไฮ โดร ไล ซ์ ฟิ ช คอ ล ลา เจน hiruscar รอย สิว dw collagen พัน ทิป เลเซอร์ จุด ด่าง ดํา นิติ พล เอ ส เต้ เซ รั่ ม รีวิว คอ ล ลา เจน ดี สุด ช่วย ลด สิว เซ รั่ ม วัย 40 ส ครับ ก ลู ต้า มะขาม ของ แท้ คอ ล ลา เฮ ล ท์ ราคา ส่ง เม็ด ฟู่ คอ ล ลา เจน ยา แก้ รอย แผลเป็น จาก สิว เซ รั่ ม อิน นิ ส ฟรี ชา เขียว คอ ล ลา เจน พี่ อ้อย ครีม ลด รอย สิว ของ เกาหลี คอ ล ลา เจน โพ สิ ที ฟ calang double serum nivea รักษา ฝ้า คอ ล ลา เจน ได โซะ คอ ล ลา เจน ดี ที่สุด 2020 คอ ล ลา เจน maxxlife รีวิว molizz melasma care pantip banila co mr honey serum รีวิว คอ ล ลา เจน nara ครีม ทา ฝ้า หน้า ขาว ใส ยา ทา รอย แดง สิว เซ รั่ ม ราก ไม้ คอ ล ลา เจน แบบ ซอง ใน เซ เว่ น ส ครับ นม สด ตัวแทน จํา หน่าย คอ ล ลา เจน ไม่ สต๊อก สินค้า ครีม เซ เว่ น รักษา รอย สิว คอ ล ลา เจน 13 ยี่ห้อ คอ ล ลา เจน ที่ ดี ที่สุด คอ ล ลา เจน หมาย ถึง ลด รอย จาก สิว ครีม รักษา ฝ้า หาย จริง เล็บ เจ ล ลาย สายรุ้ง ขายส่ง คอ ล ลา เจน เซ รั่ ม รักษา รู ขุม ขน กว้าง สิว คาง ไม่มี หัว double serum 50 ml ราคา ส ครับ ผิว หน้า วัต สัน la roche posay รักษา สิว รักษา สิว ฮอร์โมน ที่ไหน ดี สิว ที่ โซ เน่ คอ ล ลา เจน คอ ล ลา เจน ubereen collagen คอ ล ลา เจน 18 h collagen ดี ไหม ส ครับ ผลัด เซลล์ ผิว รักษา สิว 1 เดือน คอ ล ลา เจน ไท ป์ 1 รักษา สิว ภายใน 7 วัน คอ ล ล่า ซี ครีม psc เจ้าของ แบรนด์ ครีม ทา หน้า ขาว ใส pantip เซ รั่ ม เว เน่ เม เด อ ร์ มา รอย สิว ยา puricas ครีม ที่ ลด รอย ดํา จาก สิว ลาย เล็บ เจ ล เกาหลี เซ รั่ ม กา นิ เย่ สีชมพู รักษา สิว ที่ หลัง เร่ง ด่วน ครีม ช่วย หน้า ขาว ใส คอ ล ลา เจน เคน โกะ ดี ไหม ที่ มา ของ ส ครับ คอ ล ลา เจน กิ ง โกะ ครีม แก้ รอย ดำ เจ ล ล้าง หน้า ลด รอย สิว บี ไช น์ คอ ล ลา เจน เซ รั่ ม หน้า ขาว ใส ใน เซ เว่ น เซ รั่ ม รักแร้ นางงาม ราคา ต่อ เล็บ เจ ล หรือ อะ ค ริ ลิ ค ดี กว่า ครีม สลาย ฝ้า ใบ บัวบก มี เลิ ฟ คอ ล ลา เจน คอ ล ลา เจน กิโล รีวิว หลัง มี รอย สิว ลา น่า คอ ล ลา เจน ครีม รักษา รอย ดํา mega flexigen shiseido เซ รั่ ม คอ ล ลา เจน แบบ ชง เซ เว่ น ยา ลด รอย แผลเป็น รีวิว เกลือ ขัด ผิว ขาว ยี่ห้อ ไหน ดี เซ รั่ ม ดา ริ กะ ยา รักษา จุด ด่าง ดํา จาก สิว ครีม เร่ง หน้า ขาว ขัด เฮอ ร์ เบิ ล ส ครับ ครีม ลด รอย แดง สิว pantip เล็บ เจ ล ลาย สายรุ้ง ครีม ทา ฝ้า กระ ตัว ไหน ดี ไซ คา โนะ คอ ล ลา เจน pantip เซ รั่ ม ใน 7 collagen samsung pharm รีวิว ส ครับ เสก ผิว ปลา ทิ ลา เปีย คอ ล ลา เจน นู ไวท์ คอ ล ลา เจน เป ป ไท ด์ คอ ล ลา เจน เม จิ สีชมพู รักษา สิว อุด ตัน แบบ ธรรมชาติ รักษา สิว ใช้ เวลา กี่ เดือน ครีม กํา จัด ฝ้า ที่ ดี ที่สุด เซ รั่ ม lanbena รีวิว รีวิว eucerin ลด รอย สิว caudalie เซ รั่ ม ครีม ส ครับ ผิว กาย origin เซ รั่ ม รักษา สิว ฝ้า กระ จุด ด่าง ดํา ต่อ เจ ล กับ อะ ค ริ ลิ ค la roche posay serum รีวิว ลด รอย สิว puricas รีวิว ครีม เซ เว่ น ลด รอย สิว สิว ฮอร์โมน ผู้หญิง รักษา คอ ล ลา เจน ใน เซ เว่ น แบบ ชง ลาย เล็บ เจ ล แบบ สั้น คอ ล ลา เจน บูม ดี ไหม รีวิว เซ รั่ ม ลัง โคม ลาย สี เล็บ เจ ล สวย ๆ คอ ล ลา เจน เม็ด กับ ผง อัน ไหน ดี กว่า กัน ลด สิว ที่ คาง ละ ออ เซ รั่ ม เซ รั่ ม ซับมัน scagel dragon blood เล็บ เจ ล ลาย เชอ รี่ เซ รั่ ม ลด รอย สิว mizumi ดี ไหม แก้ รอย สิว เร่ง ด่วน ซิงค์ แอนด์ คอ ล ลา เจน กิ ฟ ฟา รี น คอ ล ลา เจน ใน เซ เว่ น แบบ ขวด เซ รั่ ม อี ฟ โร เช่ ครีม ทา แก้ ฝ้า ยี่ห้อ ไหน ดี สิว ผด หาย ลด รอย จุด ด่าง ดํา จาก สิว ริ ช คอ ล ลา เจน แนะ นํา ครีม หน้า ขาว pantip ครีม ลอก หน้า ขาว ไวท์ เซ รั่ ม ณั ช ชา eucerin ลด รอย ลด ปัญหา สิว ลาย เล็บ เจ ล ลาย หินอ่อน ตัวแทน คอ ล ลา เจน เซ รั่ ม เร่ง ขาว คอ ล ลา เจน dw ส ครับ ขัด ผิว ขาว pantip เพ้ น เล็บ เจ ล สี แดง เพียว ริ ก้า ลด รอย สิว ใช้ ส เตี ย รอย ด์ รักษา สิว ครีม ลด รอย แผลเป็น วัต สัน คอ ล ลา เจน มี ฮา ลา ล ส ครับ โสม ก ลู ต้า วิธี ทํา ส ครับ ขมิ้น ยา ลด รอย สิว เซ เว่ น คอ ล ลา เจน โมเลกุล เล็ก ที่สุด ครีม ทา ฝ้า eucerin white therapy เซ รั่ ม พิ เท ร่า เจ ล ทา รอย สิว สิว ผด รักษา ธรรมชาติ รีวิว เซ รั่ ม ลัง โคม ครีม แต้ม จุด ด่าง ดํา ครีม ลด จุด ด่าง ดํา กระ ฝ้า มา จี ค อะ บา โลน โกลด์ เซ รั่ ม ส ครับ ผิว ด้วย มะขามเปียก ลาย เล็บ มือ เจ ล เล็บ เจ ล ลาย หัวใจ ครีม บำรุง หน้า ขาว ใน ร้าน ขาย ยา รีวิว ครีม ทา รอย แผลเป็น เซ รั่ ม ทอง คํา 24k เกาหลี ครีม ทา ฝ้า พม่า bioeffect egf serum ราคา ฉีดยา รักษา สิว เซ รั่ ม บ ลู ไวท์ เซ รั่ ม รักษา รู ขุม ขน กว้าง มะกรูด รักษา สิว ครีม หน้า ขาว ใส 2019 scar zone สี ฟ้า ครีม โบ ท็ อก ซ์ pantip รอย ดํา สิว รักษา เซ รั่ ม ทอง คํา vanda ลาย เล็บ เจ ล ยอด ฮิต ละ ออ เซ รั่ ม พอก หน้า ขาว เซ เว่ น รีวิว เซ รั่ ม เม อ ซี่ รีวิว อ นาค อ ล ลี่ คอ ล ลา เจน คอ ล ลา เจน ฝน ฝน เซ รั่ ม คิว เพรส ตัว ใหม่ bk ครีม ลด รอย สิว วิ ต ซี คอ ล ลา เจน จู จู เน่ ดง เบ ก อา ร์ บู ติ น ไวท์ พลัส เซ รั่ ม ส ครับ หน้า แบบ ธรรมชาติ เจ ล ต่อ เล็บ แบบ ขวด คอ ล ลา เจน กระป๋อง สี เหลือง ครีม หน้า ขาว ลด จุด ด่าง ดํา puricas dragon's blood แต้ม สิว ครีม ลด รอย แดง ดํา จาก สิว รักษา รอย สิว ที่ คอ เซ รั่ ม ใน เซ เว่ น ใช้ แล้ว ขาว ครีม ใน วัต สัน ใช้ แล้ว หน้า ขาว ครีม หน้า ขาว ใส ราคา ถูก ครีม dragon blood scar gel รีวิว nivea luminous 630 pantip วิธี ทำ ส ครับ มะขาม ครีม ทา หน้า ตัว ไหน ใช้ แล้ว ขาว เซ รั่ ม ดัง ใจ ครีม หน้า ขาว ผู้ชาย ยี่ห้อ ไหน ดี เซ รั่ ม ลด สิว ผด สิว อุด ตัน สิว ฝ้า กระ จุด ด่าง ดํา เซ รั่ ม ส้ม เลือด ดี ไหม รักษา รอย แผลเป็น สิว วินัย ไกร บุตร คอ ล ลา เจน ครีม มาร์ค หน้า ขาว เซ เว่ น รูป ส ครับ hyalu b5 serum รีวิว pantip รอย สิว รอย ดํา รอย แดง เซ รั่ ม กู้ หน้า ครีม รักษา จุด ด่าง ดํา ที่ ดี ที่สุด ครีม รักษา หลุม สิว ใน เซ เว่ น hiruscar รอย สิว เซ รั่ ม nivea ไฮ โดร ค วิ โนน รักษา ฝ้า ครีม ลด รอย ดํา จาก สิว ใน เซ เว่ น ยา รักษา รอย ดํา รอย แดง จาก สิว คอ ล ลา เจน เม จิ สี ทอง ซื้อ ที่ไหน เล็บ โพ ลี่ เจ ล คอ ล ลา เจน เยล ลี่ เกาหลี รักษา รอย สิว ที่ คอ รักษา สิว ง่ายๆ ด้วย ตัว เอง ลาย เล็บ ซัมเมอร์ 2019 ordinary ลด รอย สิว รีวิว เซ รั่ ม เป ป ไท ด์ ผง ส ครับ เซ รั่ ม หมอ โอ๊ คดี ไหม เซ รั่ ม คุม มัน ใน เซ เว่ น omatiz ส ครับ เกลือ เซ เว่ น ครีม ทา หน้า ใช้ แล้ว ขาว จริง ลบรอย จุด ด่าง ดํา บน ใบหน้า ไอ เท ม ลด สิว อุด ตัน เซ รั่ ม huxley รักษา สิว อุด ตัน อักเสบ ส ครับ หน้า คือ เซ รั่ ม ใน เซ เว่ น หน้า ขาว hiruscar ลด รอย ดํา collagen เกาหลี ยี่ห้อ ไหน ดี scarzone ราคา ครีม รักษา หลุม สิว ใน เซ เว่ น มอน เต้ เซ รั่ ม ดี ไหม คอ ล ลา เจน บํา รุ ง ผิว ขาว ครีม ซอง เซ เว่ น ใช้ แล้ว หน้า ขาว ยา ลด รอย แดง สิว pantip neocell collagen ดี ไหม ครีม ลบรอย สิว บน ใบหน้า สิว อุด ตัน หัว ปิด ที่ แก้ม รักษา สิว ภายใน 7 วัน ต่อ เล็บ แบบ อะ ค ริ ลิ ค ครีม ลด จุด ด่าง ดํา ฝ้า กระ เซ รั่ ม วัย 40 mederma คัน เพ้ น เล็บ เจ ล ค ริ สมาส ผลิตภัณฑ์ ลด ฝ้า เซ รั่ ม huxley คอ ล ลา เจน โปรตีน คอ ล ลี่ คอ ล ลา เจน เซ เว่ น เซ รั่ ม ของ กา นิ เย่ บี เอ็ ม คอ ล ลา เจน พลัส พัน ทิป ไบ โอ คอ ล ลา เจน เซ รั่ ม กา นิ เย่ สีชมพู ส ครับ ขาว จริง ลด รอย แดง สิว เร่ง ด่วน ลด รอย สิว หลุม สิว ส ครับ น้ำมัน มะพร้าว เซ รั่ ม ละ ออ ครีม เซ เว่ น รักษา ฝ้า ยา ลด รอย สิว ดีๆ ต่อ เล็บ อะ ค ริ ลิ ค เอง โซ เน่ คอ ล ลา เจน ลาย เล็บ เจ ล เปลือก หอย เซ รั่ ม labmade pantip เซ รั่ ม clarins รีวิว aesop parsley seed serum ราคา รักษา รอย ดำ รอย แดง ครีม ลด รอย สิว ตัว ไหน ดี เซ รั่ ม โร จู คิ ส pantip ครีม ทา ลด รอย ดํา จาก สิว ครีม ลด รอย จุด ด่าง ดํา จาก สิว ครีม ซุปเปอร์ ขาว ใส s1 ของ แท้ ลด รอย จาก สิว รอย สิว รอย แดง ขาว ละ ออ คอ ล ลา เจน กํา จัด รอย สิว เร่ง ด่วน พอก ผิว ขาว เซ เว่ น เซ รั่ ม บ ลู พัน ทิป ครีม ลด รอย ดํา แบบ เร่ง ด่วน คอ ล ล่า กิ ง โกะ ครีม ใน เซ เว่ น ที่ ทํา ให้ หน้า ขาว olay retinol 24 serum รีวิว คอ ล ลา เจน แบบ เม็ด กับ แบบ ผง อัน ไหน ดี กว่า กัน kiehl's รอย สิว ยา แก้ ฝ้า ตัว ไหน ดี คอ ล ลา เจน วัต สัน สีชมพู colla ของ แท้ ครีม ทํา ให้ หน้า ขาว ผู้ชาย ครีม แก้ ฝ้า ยี่ห้อ ไหน ดี pantip ครีม เกาหลี ลด สิว ครีม ที่ ช่วย ลด ฝ้า กระ ลาย เล็บ เท้า เจ ล สวย ๆ 2019 เซ รั่ ม อิง ฟ้า ดี ไหม เซ รั่ ม ของ ออ เร น ทอ ล ลด สิว ที่ แก้ม คอ ล ลา เจน เอ วา ครีม รักษา ฝ้า ของ เกาหลี ซี รัน เซ รั่ ม อั พ คอ ล ลา เจน นี เวี ย รักษา ฝ้า pantip ครีม ทํา ให้ หน้า ใส คอ ล ลา เจน ไตร เป ป ไท ด์ มี ยี่ห้อ ไหน บ้าง เซ รั่ ม cute press แบบ ซอง รักษา สิว รอย สิว เร่ง ด่วน ลด รอย แดง จาก แผล ครีม แก้ ฝ้า ใน วัต สัน ลาย เล็บ เจ ล ลาย ดอกไม้ ลาย เล็บ สี เจ ล สวย ๆ ส ครับ ไพล สด รีวิว เพียว คอ ล ลา เจน 1781 ดี ไหม ลด รอย ด่าง ดํา คอ ล ลา เจน dhc 60 วัน เซ รั่ ม wish ครีม แก้ ฝ้า สำหรับ ผู้ชาย เจ ล ลด รอย ดํา สิว ครีม แก้ ฝ้า ใน วัต สัน โรง บาล รักษา สิว ส ครับ น้ำผึ้ง ป่า ทอง คํา เล็บ เจ ล ลาย ยูนิคอน คอ ล ลา เจน ดี ที่สุด 2020 เซ รั่ ม ลัง โคม ดี ไหม ส มู ท อี ครีม รักษา ฝ้า เซ รั่ ม wish เซ รั่ ม อ เม ทิ ส ต์ pantip รักษา รอย ดำ ใต้ คาง คอ ลา เฮ ล ครีม หน้า ขาว พม่า คอ ล ลา เจน ใน เซ เว่ น แบบ ชง benzac สิว ยา ทา รอย แผลเป็น รอย ดํา สถาบัน ราช ประชา ส มา สั ย รักษา สิว คอ ล ลา เจน บอส ครีม ลด รอย แผลเป็น วัต สัน mederma กับ dragon blood ครีม หน้า ขาว คลี น แป้ง ไม่ เจอ ลาย เล็บ เจ ล สุด ฮิต เล็บ เจ ล ลาย ตาราง ครีม ใบ บัวบก สลาย ฝ้า พัน ทิป ครีม ลบรอย สิว บน หน้า รักษา สิว ตรง จมูก ต่อ เล็บ เจ ล เท้า ครีม ซุปเปอร์ s1 คอ ล ลา เจน เซ เว่ น ผสม น้ำ ส ครับ ตัว ยี่ห้อ ไหน ดี ส ครับ จันทร์ หอม วิธี ใช้ ลาย เล็บ เจ ล สวย ๆ 2018 สี แดง หน้า ขาว ใส ครีม คอ ล ลา เจน โปรตีน ลาย เล็บ เจ ล สวย ๆ สีชมพู ช่วย ลด รอย ดํา จาก สิว สิว รักษา ไม่ หาย หลัง มี รอย สิว เจ ล แต้ม รอย ดำ วิ ต ซี น้อง ฉัตร ราคา นา มิ เซ รั่ ม เซ รั่ ม ณั ช ชา ใช้ ดี จริง ไหม ไธ ม์ เม่ เซ รั่ ม รีวิว ขัด สิว จมูก เซ รั่ ม เลือด เกาหลี ส ปา บ้าน ทุ่ง ขัด ผิว ครีม psc เจ้าของ แบรนด์ provamed ลด รอย สิว ส ครับ ผิว ขาว ไว ครีม ลด รอย ดํา เร่ง ด่วน รีวิว ครีม ลด รอย ดำ เซ รั่ ม ผิว ขาว ทา ตัว ครีม ลด รอย สิว จุด ด่าง ดํา ผู้ชาย pantip รักษา สิว ที่ พร เกษม เซ รั่ ม proyou ต่อ เล็บ เท้า ราคา ครีม แต้ม ลด รอย สิว ครีม หน้า ใส ไร้ สิว ปลอดภัย ครีม แอ ป เปิ้ ล ผสม เซ รั่ ม เซ รั่ ม เซ เว่ น ลด สิว ครีม โอ เล ย์ ตัว ไหน รักษา ฝ้า แบรนด์ ส ครับ ที่ ส ครับ หน้า ใน เซ เว่ น แต้ม สิว ผด ลาย เล็บ เท้า เจ ล สวย ๆ 2019 ส ครับ หน้าที่ ดี ที่สุด ครีม ลด รอย ด่าง ดํา จาก สิว คอ ล ลา เจน ผง หมดอายุ กี่ ปี เซ รั่ ม บ ลู ไวท์ เซ รั่ ม หอย ทาก เซ เว่ น ครีม ทา หน้า แล้ว ขาว แนะ นํา ยา ลด รอย สิว ครีม ลด รอย สิว ร้าน ขาย ยา เซ รั่ ม แก้ ฝ้า ที่ ดี ที่สุด เซ รั่ ม หมอ โอ๊ คดี ไหม ยา รักษา รอย แดง ครีม แก้ ฝ้า กระ เกาหลี ที่ ต่อ เล็บ neocell collagen ดี ไหม รักษา สิว ฟิ ว เจอร์ ส ครับ eveandboy ครีม รักษา ฝ้า แดด นี้ เวี ย รีวิว คอ ล ลา เจน ยี่ห้อ ไหน ดี รักษา รอย ดำ รอย แดง เซ รั่ ม คุณ หมอ pantip ส ครับ ผิว boots hiruscar postacne ซื้อ ที่ไหน เซ รั่ ม รักษา หลุม สิว วัต สัน ครีม ซอง ลด รอย สิว เซ เว่ น รักษา สิว ยีสต์ ธรรมชาติ เซ รั่ ม ลด รอย แดง จาก สิว ไฮ โดร ไล ซ์ ฟิ ช คอ ล ลา เจน ยี่ห้อ ไหน ดี ส ครับ ขัด ผิว ทํา เอง คอ ล ลา เจน แบบ ซอง ใน เซ เว่ น เซ รั่ ม ทับทิม เซ เว่ น ที่ มา ของ ส ครับ ส ครับ eveandboy อิ ท ส์ ส กิน พา ว เวอร์ เท็ น ฟอร์มูล่า ลด รอย สิว ครีม ลด รอย ด่าง ดํา รักษา สิว เชื้อรา ส ครับ ผิว หน้า ธรรมชาติ เซ รั่ ม แม่ จ๋า pantip คอ ล ลา เจน กิ ม มิค วิธี ทํา เล็บ เจ ล ลาย หินอ่อน molizz รีวิว ส ครับ ผิว boots แบรนด์ ส ครับ ผิว ครีม ลบ ฝ้า กระ วิธี ใช้ ส ครับ ผิว คอ ล ลี่ คอ ล ลา เจน เซ เว่ น คอ ล ลา เจน พลัส รีวิว แต้ม รอย ดํา ส ครับ ผิว มะขาม เซ เว่ น vistra active collagen 5000 mg รีวิว คอ ล ล่า ซี dhc คอ ล ลา เจน ราคา รักษา สิว อุด ตัน ที่ จมูก ต่อ เล็บ เจ้าสาว รีวิว เซ รั่ ม สิว เล็บ เจ ล ลาย เรียบๆ คอ ล ลา เจน เม สัน อ ค วา คอ ล ลา เจน ครีม ทา ฝ้า ที่ ได้ ผล ดี ที่สุด เซ รั่ ม แอ ป เปิ้ ล เขียว เซ รั่ ม คอ นางงาม เซ รั่ ม proyou คอ ล ลา เจน พี่ อ้อย เล็บ เจ ล ลาย ส้ม ลด รอย แผลเป็น เซ เว่ น serum kiehl's รีวิว ubereen collagen ราคา ครีม ทา ฝ้า ที่ ได้ ผล ที่สุด ครีม หน้า ขาว ส มู ท อี สิว ที่ คาง ไม่ หาย สัก ที เซ รั่ ม ส้ม เลือด รีวิว ครีม แก้ ฝ้า ตัว ไหน ใช้ ดี แม ค ครู ล ยา ลด รอย สิว dragon ที่ ต่อ เล็บ รอย แดง จาก สิว ครีม ครีม ซอง รักษา ฝ้า รักษา สิว ที่ ดี ที่สุด โรงงาน คอ ล ลา เจน ครีม สมุนไพร รักษา ฝ้า กระ จุด ด่าง ดํา ส ครับ ผิว แนะ นํา สิว จุด ด่าง ดํา คอ ล ลา เจน เกาหลี สีชมพู ปลอม รอย แดง รอย ดำ จาก สิว เล็บ เจ ล ลาย หัวใจ เค ที คอ ล ลา เจน ต่อ เล็บ อะ ค ริ ลิ ค ราคา ถูก dior เซ รั่ ม เซ รั่ ม ช่วย ลด รอย สิว แบบ เล็บ เจ ล หรู ๆ เซ รั่ ม magique คอ ล ลา เจน 2000 เซ เว่ น ราคา ลาย เล็บ เท้า เจ ล 2019 ทํา ส ครับ ใช้ เอง เซ รั่ ม lancome ราคา ส่วนผสม ส ครับ ผิว เซ รั่ ม คอ นางงาม เซ รั่ ม น้อง ฉัตร ราคา รักษา สิว หาย จริง เซ รั่ ม เกาหลี pantip ลาย เพ้นท์ เล็บ เกาหลี 2019 คอ ล ลา เจน พ รี เมี่ ยม รอย ดํา จาก สิว พัน ทิป ครีม รักษา สิว ฝ้า กระ จุด ด่าง ดํา มี อย ตัว ลด รอย สิว ฮี รู ดอย ทา รอย สิว ได้ ไหม สิ้ ว อุด ตัน ยู เบ รี น คอ ล ลา เจน ราคา รักษา สิว บน หัว รักษา สิว อุด ตัน ธรรมชาติ pantip แต้ม จุด ด่าง ดํา คอ ล ลา เจน giffarine เซ รั่ ม chy ครีม บํา รุ ง หน้า ขาว ใส pantip ครีม หน้า ขาว หมอ จุฬา มิ ซู มิ เซ รั่ ม รีวิว คอ ล ล้า เจน ผิว ขาว คอ ล ลา เจน มี ฮา ลา ล คอ ล ลา เจน dhc ซื้อ ที่ไหน ยา ทา ฝ้า แดด collagen อัน ไหน ดี ละ ออ เซ รั่ ม นั น โนะ คอ ล ลา เจน อ ค วา เอ ส ครีม ชมพู ขาว หน้า ใส ครีม รักษา ฝ้า ยัน ฮี ดี ไหม ลด รอย แดง จาก แผล collagen ของ เชน ครีม molizz ดี มั้ ย ลด รอย แดง ดํา จาก สิว เซ รั่ ม เวช สํา อา ง ลาย เล็บ เท้า สี เจ ล สวย ๆ ครีม ลด รอย สิว สํา ห รับ คน แพ้ ง่าย ครีม ลด ฝ้า จุด ด่าง ดํา รักษา รอย สิว ภายใน 7 วัน ยา แต้ม แผลเป็น สิว เซ รั่ ม call me clear คอ ล ลา เจน เป ป ไท ด์ กิ ฟ ฟา รี น แบบ ต่อ เล็บ สิว หัว ดำ ที่ หลัง ยา ช่วย ลด รอย สิว dermallta เจ ล แต้ม รอย ดํา คลอ ลา เจน เชน แบบ ต่อ เล็บ แผลเป็น รอย แดง โซล ชู เซ รั่ ม ส ครับ ขาว จริง ครีม ลด ฝ้า กระ lazada ลด รอย ด่าง ดำ เจ ล แต้ม สิว eucerin ลาย สี เจ ล ทา เล็บ สิว อักเสบ รักษา ธรรมชาติ คอ ล ลา เจน โปรตีน เซ รั่ ม soul คอ ล ลา เจน พลัส วิตามิน ซี ครีม แต้ม แผลเป็น จาก สิว dermatix หลุม สิว ครีม กันแดด แก้ ฝ้า วิธี ทํา ส ครับ เกลือ คอ ล ลา เจน 2 รักษา สิว ใต้ ผิวหนัง โปรตีน คอ ล ลา เจน hiruscar หลุม สิว ครีม bk ลด รอย สิว รีวิว กันแดด แก้ ฝ้า วินัย ไกร บุตร คอ ล ลา เจน คอ ล ลา เจน 18 เจ ล ลด รอย dragon blood ทํา เล็บ เจ ล ลาย หินอ่อน ครีม ทา ฝ้า eucerin white therapy ครีม ทํา ให้ หน้า ใส ครีม ลด รอย แดง รอย ดํา ต่อ เล็บ เจ ล กี่ บาท สิว อักเสบ แดง ไม่มี หัว เจ ล ลด รอย สิว ที่ ดี ที่สุด คอ ล ลา เจน เป ป ไท ด์ กิ ฟ ฟา รี น รักษา รอย สิว รีวิว รีวิว เซ รั่ ม ทอง คํา คอ ล ลา เจน แบ ล็ คม อ ร์ pantip ครีม ลด รอย สิว ยู เซอ ริน รีวิว เซ รั่ ม กุหลาบ โปร วา เมด ลด รอย สิว ที่ มา ของ ส ครับ สิว ไม่มี หัว ไม่ หาย คอ ล ลา เจน ใน เซ เว่ น แบบ ขวด รอย สิว หาย ใน 1 คืน ตัวแทน จํา หน่าย เซ รั่ ม ณั ช ชา เซ รั่ ม มะขาม เซ รั่ ม เกาหลี พัน ทิป คอ ล ลา เจน แบบ เม็ด ตัว ไหน ดี ไอ เท ม รักษา สิว รอย สิว เซ รั่ ม เห็ด รีวิว คอ ล ลา เจน ตรา คอ ล ลิ จิ คอ ล ลา เจน นิ ว เว ย์ ดี ไหม ล็อก ซิ ทาน เซ รั่ ม ลาย เล็บ เจ ล ปลาย ขาว hiruscar สิว รักษา สิว อุด ตัน ที่ จมูก ครีม ตัว ไหน ใช้ แล้ว หน้า ขาว ใส ครีม ซอง เซ เว่ น รอย สิว คน ท้อง ใช้ ครีม หน้า ขาว ได้ ไหม ปัญหา สิว ผด คอ ล ลา เจน ชิ ฮา ดะ เม จิ คอ ล ลา เจน ดี ไหม เซ รั่ ม goldzan ครีม ที่ ลด รอย ดํา จาก สิว bioeffect egf serum ราคา ส ครับ ก ลู ต้า มะขาม ของ แท้ ยา ลด รอย สิว เซ เว่ น รักษา สิว หัว ช้าง เร่ง ด่วน ครีม ผู้ชาย หน้า ขาว ใส คอ ล ลา เจน ลด สิว ตัว ไหน ดี ครีม ออ เร น ทอ ล รักษา ฝ้า สิว ผด ไม่ หาย ลาย เล็บ เจ ล สี ทอง ครีม ลด รอย จุด ด่าง ดำ collagen peptide ดี ไหม ครีม ลบรอย จุด ด่าง ดํา เซ รั่ ม ลด รอย สิว ใน วัต สัน คอ ล ลา เจน ที่ ช่วย เรื่อง ผิว เซ รั่ ม ใน เซ เว่ น ลด รอย สิว รีวิว เซ รั่ ม คิว ครีม โอ เล ย์ แก้ ฝ้า เซ รั่ ม สี ทอง ยู เบ รี น คอ ล ลา เจน ราคา ครีม ทา รอย ดํา เซ รั่ ม v7 ของ แท้ ครีม หน้า ขาว ใส ขจัด รอย ฝ้า กระ ยา แก้ ฝ้า แดด ครีม หน้า ขาว ใน เซ เว่ น pantip คอ ล ลา เจน ใน เซ เว่ น อัน ไหน ดี คอ ล ลา เจน ใน เซ เว่ น แบบ ขวด คอ ล ลา เจน พ รี เมี่ ยม เซ รั่ ม แม่ จ๋า pantip hiruscar silicone pro รอย สิว สิว อักเสบ หาย เอง ได้ ไหม ครีม หน้า ใส ลด จุด ด่าง ดํา ลด รอย แดง จาก สิว ครีม ครีม สมุนไพร หน้า ขาว คอ ล ลา เจน มี ฮา ลา ล นั น โนะ คอ ล ลา เจน อ ค วา เอ ส ไอ เท ม รักษา สิว รอย สิว ส ครับ แตงกวา เซ รั่ ม ส้ม สี เลือด รีวิว ส ครับ ผิว นางงาม puricas dragon's blood แต้ม สิว ครีม ลด รอย แดง สิว pantip shiseido เซ รั่ ม เซ รั่ ม ป้องกัน สิว คอ ล ลา เจน ผง ยี่ห้อ ไหน ดี pantip ส ครับ boots ส ครับ glory แค ล์ ร คอ ล ลา เจน ครีม หน้า ขาว ยี่ห้อ ไหน ดี pantip คอ ล ลา เจน dhc ซื้อ ที่ไหน คลอ ลา เจน เชน เซ รั่ ม รักษา ฝ้า กระ จุด ด่าง ดํา คอ ล ลา เจน ชิ ตะ pantip รักษา สิว ที่ อก collagen samsung pharm รีวิว เซ รั่ ม ที่ อั้ ม ใช้ ผลิตภัณฑ์ ขัด ผิว กาย กํา จัด สิว อักเสบ เซ รั่ ม cute press แบบ ซอง ส ครับ โย เกิ ร์ ต วิธี ทํา ส ครับ หน้า เจ ล ลด รอย dragon blood ทำให้ สิว ยุบ คอ ล ลา เจน แบบ เม็ด กับ แบบ ผง อัน ไหน ดี กว่า กัน ครีม ซอง ใช้ แล้ว ขาว เล็บ เจ ล มิ ก กี้ ครีม ลด รอย สิว หลัง ยู เซอ ริน ลด รอย แผลเป็น คอ ล ลา เจน วิ ส ต้า ดี ไหม ครีม รักษา ฝ้า ลึก ครีม ลด สิว และ รอย สิว double serum 50 ml ราคา ครีม ช่วย ลด รอย แผลเป็น ครีม รักษา รอย สิว วัต สัน คอ ล ลา เจน เพื่อ สุขภาพ ลด รอย สิว mederma สี ดา เพ อ ร์ เฟ ค แอนตี้ เอ จ จิ้ ง เซ รั่ ม ต่อ เล็บ แบบ เจ ล เซ รั่ ม คอ ล ลา เจน ยี่ห้อ ไหน ดี ลด รอย สิว แผลเป็น เซ รั่ ม ลด รอย แดง สิว คอ ล ลา เจน q10 เซ เว่ น เจ ล หน้า ขาว ใส อิ จิ คอ ล ลา เจน เซ รั่ ม เอ ส เต้ ดี ไหม คอ ล ลา เจน สำหรับ คุณ แม่ ส ครับ ผิว เนียน คอ ล ลา เจน แบบ ทา ยา รักษา ฝ้า ดี ที่สุด เล็บ เจ ล ลาย หรู ครีม รักษา ฝ้า หน้า ใส นา ระ คอ ล ลา เจน pantip ลด รอย แผลเป็น รอย ดํา ส ครับ oriental princess คอ ล ลา เจน ที่ ช่วย เรื่อง ผิว เจ ล puricas ลด รอย ดํา บน ใบหน้า ส ครับ ขัด ผิว ขาว จริง ลด รอย สิว แดง ครีม ทำให้ หน้า ขาว ใส รอย สิว dragon blood ลาย เพ้นท์ เล็บ คริสต์มาส 2017 คอ ล ลา เจน ไท พ์ ทู วิ ส ท ร้า ส ครับ น้ำผึ้ง ป่า ทอง คํา ผลิตภัณฑ์ หน้า ขาว ใส advance collagen รีวิว คอ ล ลา เจน boots collagen มี กี่ ชนิด รอย สิว ที่ หน้าอก ผลิตภัณฑ์ ส ครับ ผิว หน้า ครีม รักษา ฝ้า กระ เกาหลี ไวท์ เซ รั่ ม ณั ช ชา คอ ล ลา เจน มาก คอ ล ลา เจน เม จิ สี ทอง pantip ลด รอย แดง ดํา จาก สิว ครีม รักษา ฝ้า กระ pantip รีวิว ultrawhite+ spotless double booster serum แนะ นํา ครีม ลด รอย แผลเป็น เซ รั่ ม innisfree ทับทิม จุฬา เฮิ ร์ บ ลด รอย สิว ผง ส ครับ ผิว collagen samsung pharm รีวิว โร จู คิ ส ไน ท์ เซ รั่ ม ครีม ทา ผิว ไข่มุก ลาย เล็บ มือ เจ ล ลาย เล็บ เจ ล เรียบ หรู ไฮ โซ ครีม โอ เล ย์ แก้ ฝ้า รีวิว eucerin ultrawhite+ spotless double booster serum คอ ล ลี่ คอ ล ลี่ คอ ล ลา เจน ดี ไหม ลด เลือน รอย สิว ครีม แก้ ฝ้า กระ ยี่ห้อ ไหน ดี ครีม ลด รอย ดํา สิว pantip คอ ล ลา เจน อา นาค อ ล ลี่ เซ รั่ ม อ เม ทิ ส ต์ pantip วิธี ทำ ส ครับ ขัด ผิว ลด รอย แดง บน หน้า ลด สิว ที่ แก้ม ยา ลด แผลเป็น บน ใบหน้า คอ ล ลา เจน จํา เป็น ไหม คอ ล ลา เจน แก้ ผม ร่วง ยา ช่วย ลด รอย สิว ลาย เล็บ เจ ล เล็บ เท้า jujune serum ครีม รักษา ฝ้า หมอ กุ้ง ยา ทา แก้ ฝ้า กระ provamed ลด รอย สิว โก ล คอ ล ลา เจน ลาย แบบ เล็บ เจ ล เซ รั่ ม คอ ล ลา เจน พลัส eucerin รอย ดํา คอ ล ลา เจน ผิว ขาว วัต สัน ครีม รักษา ฝ้า ยัน ฮี pantip ลด รอย สิว รอย แดง รอย ดํา ครีม ผู้ชาย หน้า ขาว ใส ส ครับ กรด มะนาว คอ ล ลา เจน vitamate ยา ลด แผลเป็น บน ใบหน้า ยา ลด แผลเป็น บน ใบหน้า รีวิว ครีม รักษา ฝ้า pantip ยา ลด รอย ดํา จาก สิว เร็ว ที่สุด ไอ เท ม ลด สิว อุด ตัน แอ ค เน่ ลด รอย สิว ครีม ไวท์ เท น นิ่ง ยี่ห้อ ไหน ดี รีวิว ส ครับ ผิว ขาว จริง ยา ทา แผลเป็น dragon blood แก้ รอย สิว เร่ง ด่วน ต่อ เล็บ เจ ล ราคา ถูก ครีม รักษา สิว หน้า ขาว เช ลำ เซ รั่ ม kiehl's pantip ครีม ส ครับ ผิว หน้า เซ รั่ ม พี่ ก้อง ครีม ว่า น หางจระเข้ ลด รอย สิว princess skin care เจ้าของ แบรนด์ 24k เซ รั่ ม ลด รอย ดํา จาก สิว รีวิว คอ ล ล่า คน ครีม ลบ แผลเป็น จาก สิว เซ รั่ ม แวมไพร์ ครีม ซอง หน้า ใส ไร้ สิว เซ รั่ ม เร่ง ผิว ขาว ลาย เล็บ อะ ค ริ ลิ ค กากเพชร คอ ล ลา เฮ ล ท์ ราคา ส่ง เพ้ น เล็บ เจ ล สี แดง เซ รั่ ม เก อ แลง รีวิว ครีม ที่ ทํา ให้ หน้า ขาว ใส ลด หลุม สิว ครีม อิ ล ยาง คอ ล ลา เจน คอ ล ลา เจน เม สัน ต่อ เล็บ เจ ล เท้า ครีม เกาหลี รักษา ฝ้า ครีม รักษา หลุม สิว ใน เซ เว่ น สถาบัน ราช ประชา ส มา สั ย รักษา สิว ลาย เล็บ เท้า เจ ล สวย ๆ 2019 ครีม ลบรอย ดํา สิว ที่ ดี ที่สุด ครีม ซอง ลด รอย ดำ ครีม ทา รักษา ฝ้า เลเซอร์ สิว อุด ตัน ดี ไหม ครีม ลด รอย ฝ้า กระ คอ ล ลา เจน ยี่ห้อ ไหน ดี 2020 พัน ทิป vichy 89 pantip เจ ล แต้ม แผลเป็น ครีม ใน วัต สัน หน้า ขาว คอ ล ลา เจน 2019 ส ครับ โย เกิ ร์ ต ลาย เล็บ สั้น เจ ล สวย ๆ 2019 คอ ล ลา เจน องค์การ เภสัช รักษา รอย สิว ด่วน ต่อ เล็บ เจ ล หลุด คอ ล ลา เจน ใน เซ เว่ น แบบ ขวด ลาย เล็บ เจ ล ยอด ฮิต คอ ล ลา เจน แบบ เม็ด กับ ผง อัน ไหน ดี กว่า กัน คอ ล ลา เจน จู โจ คอ ล ลา เจน คอ ล ลิ จิ พัน ทิป ยา ทา ลด รอย แดง เล็บ เจ ล ลาย เรียบๆ ท รี ท เม้น ท์ รอย สิว ส ครับ vit c เซ รั่ ม แก้ ฝ้า กระ เจ ล แต้ม จุด ด่าง ดํา มาก หน้า ลด รอย สิว ครีม หน้า ขาว 2019 ครีม แก้ แผลเป็น สิว แนะ นํา ลด รอย สิว ส ครับ lada พอก หน้า ขาว เซ เว่ น ครีม ลํา ไย แก้ ฝ้า รีวิว laneige glowy makeup serum ส ครับ ล้าง หน้า ส ครับ ตัว ยี่ห้อ ไหน ดี เซ รั่ ม เกาหลี ราคา ส่ง dermatix กับ mederma รักษา แผล จาก สิว ssc cosmetic รักษา ฝ้า ยา ลบรอย สิว ที่ หน้า ทำ ส ครับ ผิว ครีม แก้ แผลเป็น สิว รีวิว ลด รอย ดํา จาก สิว ต่อ ปลาย เล็บ ครีม รักษา รอย สิว เกาหลี dermatix รอย สิว caudalie เซ รั่ ม hoyeon facial serum ครีม หน้า ใส ยัน ฮี เซ รั่ ม มา นา คอ ล ลา เจน แบบ ชง เซ เว่ น เล็บ เจ ล ลาย กา แล ค ซี่ ครีม หน้า ขาว ลด จุด ด่าง ดำ ครีม เกาหลี ลด สิว collagen แบบ ไหน ดี provamed hyaflash รีวิว เล็บ เจ ล ลาย หอย รีวิว ครีม ลด ฝ้า กระ จุด ด่าง ดํา รีวิว เซ รั่ ม เกาหลี แอ ค เน่ บี ไซ ลิ ก ครีม รักษา ฝ้า ตัว ไหน ดี ครีม รักษา ฝ้า กระ จุด ด่าง ดำ ยี่ห้อ ไหน ดี sanctuary spa salt scrub รีวิว ครีม ทา แก้ ฝ้า ที่ ดี ที่สุด เซ รั่ ม วิ ต ซี ยี่ห้อ ไหน ดี collagen ของ เชน โรง บาล รักษา สิว รักษา สิว ที่ พร เกษม ยา ทา แผลเป็น dragon blood ลาย แบบ เล็บ เจ ล ครีม dragon blood scar gel เซ รั่ ม ส โน ว์ ไวท์ ส ครับ black herb เจ ล แต้ม สิว มังคุด pantip clarins double serum king power ราคา เท อ เม อริ ค โกลด์ เซ รั่ ม ครีม หน้า ขาว ใส ขจัด รอย ฝ้า กระ ครีม ลด รอย สิว ยู เซอ ริน แก้ สิว ฮอร์โมน คอ ล ลา เจน แบบ เม็ด ที่ ดี ที่สุด ส ครับ นางงาม ราคา คอ ล ลา เจน พลัส รีวิว เล็บ เจ ล ลาย กา แล ค ซี่ ครีม ทา ฝ้า ที่ ได้ ผล ดี ที่สุด คอ ล ลา เจน เม จิ ปลอม dragon blood แต้ม สิว วิธี ทํา ลาย เล็บ เจ ล ครีม ลด รอย สิว หลัง ครีม หน้า ใส ยัน ฮี เซ รั่ ม ลง ก่อน แต่งหน้า ส ครับ เปลือก มังคุด รักษา สิว ที่ไหน หายขาด ยา แก้ รอย แผลเป็น จาก สิว ไฮ โดร ไล ซ์ ฟิ ช คอ ล ลา เจน รีวิว คู มิ โกะ คอ ล ลา เจน pantip รอย ดํา จาก สิว หาย ช้า มาก คอ ล ลา ริ ช ขาว จริง ไหม ยา ลด กระ ฝ้า ลด รอย สิว ครีม สิว อักเสบ หัว ขาว คอ ล ลา เจน แบบ ชง เซ เว่ น ครีม ออ เร น ทอ ล รักษา ฝ้า ส่วนประกอบ ครีม หน้า ขาว เซ รั่ ม อิน นิ ส ฟรี ชา เขียว สิว อุด ตัน หัว ขาว pantip รักษา ฝ้า ยัน ฮี ราคา คอ ล ลา เจน ที่ เซ เว่ น 15 บาท ครีม ที่ ใช้ แล้ว หน้า ขาว pantip ราคา collagen สิว ผด ไม่ หาย สัก ที ส ครับ ล้าง หน้า ครีม ซอง หน้า ขาว เซ เว่ น เซ รั่ มอ เม ทิ ส ต์ อย advance collagen รีวิว คอ ล ลา เจน ผง หมดอายุ กี่ ปี เซ รั่ ม ใน เซ เว่ น หน้า ขาว เล็บ เจ ล ลาย เชอ รี่ สิว อักเสบ รอย แดง แก้ ปัญหา รอย ดํา จาก สิว ส ครับ จันทร์ หอม วิธี ใช้ ครีม เร่ง หน้า ขาว เม สัน คอ ล ลา เจน รีวิว เซ รั่ ม ทา สิว และ รอย ดํา คอ ล ลา เจน บํา รุ ง กระดูก ราคา ส ครับ ผิว ถูก และ ดี เค นู ท รา คอ ล ลา เจน ครีม ลด รอย สิว สีชมพู เน ส เล่ คอ ล ลา เจน ที่ ส ครับ ผิว ขาว ส ครับ ขัด ผิว อัน ไหน ดี เซ รั่ ม เซ วา รีวิว ครีม ลํา ไย เซ เว่ น ราคา ครีม ที่ ลด รอย ดํา จาก สิว เซ รั่ ม ผิว ขาว ทา ตัว รักษา สิว ประ จํา เดือน ครีม หน้า ขาว 2019 ครีม ทา แก้ แผลเป็น จาก สิว เซ รั่ ม ที่ เซ เว่ น ลด รอย แดง จาก แผล คอ ล ลา เจน ไตร เป ป ไท ด์ มี ยี่ห้อ ไหน บ้าง เซ รั่ ม ส กิน ซิ ส ต้า รีวิว ครีม หน้า ขาว กิ ฟ ฟา รี น เลเซอร์ สิว พร เกษม ราคา เซ รั่ ม แม่ ฟ้า หลวง เซ รั่ ม ส มู ท โตะ โท เมโท คอ ล ลา เจน eucerin ลด สิว ผด collagen แบบ ชง ยา puricas เล็บ เจ ล ลาย ผีเสื้อ ลาย เล็บ เจ ล 2019 สี แดง hyalu b5 serum รีวิว pantip ครีม รักษา แผลเป็น รอย ดํา
      ครีม ฝ้า ขาว หน้า ใส| เซ รั่ ม สี ฟ้า ใน เซ เว่ น| ครีม ซอง เซ เว่ น ขาว| ตัว ส ครับ ผิว| ครีม ใบ บัวบก รักษา ฝ้า| ครีม ส มู ท อี ลด สิว| ครีม รักษา ฝ้า หมอ โปรดปราน| ส ครับ glory| คอ ล ลา เจน อา ซา ฮี ดี ไหม| รีวิว เซ รั่ ม สี ดา| หน้า ขาว ใส ครีม| ฮา ดะ ลา โบะ ครีม สี ขาว| เซ รั่ ม คุม มัน ใน เซ เว่ น| คอ ล ลา เจน ไอ ริ น่า ดี ไหม| ลด รอย สิว kiehl's| ครีม หน้า ขาว คลี น แป้ง ไม่ เจอ| แก้ ฝ้า ใน เซ เว่ น| แก้ รอย สิว เร่ง ด่วน| กา ร์ นิ เย่ เมน พา ว เวอร์ ไวท์ เซ รั่ ม| คอ ล ลา เจน แบบ เม็ด ที่ ดี ที่สุด| ส ครับ ลด เซล ลู ไล ท์| ลด รอย สิว บน หน้า| la mer the revitalizing hydrating serum รีวิว| เซ รั่ ม โร จู คิ ส สีชมพู รีวิว| ครีม ลด รอย แดง ดํา จาก สิว| คอ ล ลา เจน เม จิ สี ทอง รีวิว| คอ ล ลา เจน มาก| สิว อุด ตัน รักษา pantip| เจ ล แต้ม รอย ดำ| ครีม ช่วย ลด รอย แผลเป็น| eucerin รักษา ฝ้า กระ| คอ ล ล่า กิ ง โกะ| ครีม ลบรอย สิว บน หน้า| dragon ลด รอย สิว| ลาย เล็บ เจ ล สี รุ้ง| รีวิว เซ รั่ ม za| เซ รั่ ม origin รีวิว| ครีม เซ เว่ น ที่ ใช้ แล้ว หน้า ขาว| clinique ลด รอย ดํา| หน้า ขาว ใส ครีม| สี เล็บ อะ ค ริ ลิ ค| เซ รั่ ม มัช ชา| เซ รั่ ม มิ รา เคิ ล| เซ รั่ ม ดารา| ครีม ทา ฝ้า ที่ ได้ ผล ที่สุด| ครีม ที่ ลด รอย สิว ได้ ดี ที่สุด| ครีม ลด รอย สิว รอย ดํา| ส ครับ lada| เซ รั่ ม กระชับ รู ขุม ขน ที่ เห็น ผล ที่สุด| dhc คอ ล ลา เจน ราคา| ครีม เซ เว่ น รักษา ฝ้า| ครีม ลด รอย สิว ว่า น หางจระเข้| ครีม ตัว ไหน รักษา ฝ้า ดี ที่สุด| ครีม ทา ฝ้า คลีนิค หมอ โปรดปราน| คอ ล ลา เคน โกะ ราคา ส่ง| ตัว ลด รอย สิว| เลเซอร์ สิว อุด ตัน ดี ไหม| ยา แต้ม สิว ลด รอย แดง| เล็บ เจ ล ลาย ตาราง| benzac รักษา สิว อุด ตัน| ลด รอย สิว เซ เว่ น pantip| โก ล ว์ คอ ล ลา เจน รีวิว| ส ครับ ขมิ้น ทํา เอง| ยา แก้ รอย ดํา จาก สิว|